Terug naar toen

In dit artikel:

De Europese Commissie werkt aan een vergaand verbod op PFAS, de groep chemische stoffen die onder meer pannen antiaanbak maken, kleding waterafstotend en brandblusschuim effectief. Door hun sterke koolstof-fluorbindingen breken deze stoffen nauwelijks af en hopen ze zich op in natuur en mens, met risico’s voor het immuunsysteem en mogelijk kanker tot gevolg. Toch blijkt een volledig alternatief lastig te vinden, omdat PFAS-producten vaak uit meerdere perfect op elkaar afgestemde bestanddelen bestaan: haal je één onderdeel weg, dan stort de werking snel in.

Onderzoekers en bedrijven zoeken daarom naar vervangers, maar die halen de hoge industriestandaarden nog niet altijd. Wagenings onderzoeker Van Es pleit ervoor niet te proberen PFAS exact na te maken, maar beter te kijken waar de stoffen echt onmisbaar zijn — bijvoorbeeld in farmacie en halfgeleiders — en waar goedkopere, minder schadelijke oplossingen volstaan. Hij noemt ook oudere of natuurlijke opties, zoals lanoline uit schapenwol, als inspiratie voor biologisch afbreekbare waterafstotende materialen.

In België werkt het PFAS-FREE-project aan alternatieven voor waterafstotende kleding, met focus op biobased polyurethanen en een nieuw type zonder isocyanaat. Onderzoeker Zahedifar benadrukt wel dat zulke stoffen minder lang meegaan dan PFAS en gevoeliger zijn voor slijtage door wassen. De eerste resultaten zijn hoopgevend en er wordt zelfs een patent aangevraagd, maar de volgende stap is om ook olie- en vetafstoting beter na te bootsen. Beide experts verwachten dat de overgang naar PFAS-vrije materialen alleen lukt als industrie, overheid en consumenten accepteren dat die soms duurder zijn en minder lang meegaan.