Sterrenstelsel uit de jonge jaren van het heelal bevat drie zwarte gaten

In dit artikel:

Astronomen hebben met de James Webb-ruimtetelescoop drie actieve superzware zwarte gaten ontdekt in het sterrenstelsel J0148-4214, op 12,5 miljard lichtjaar afstand. Daardoor zien onderzoekers het stelsel zoals het er ongeveer 1,2 miljard jaar na de oerknal uitzag. Het is voor het eerst dat in zo’n vroeg sterrenstelsel drie superzware zwarte gaten zijn aangetroffen.

In december 2024 ontdekten Hannah Übler van het Max Planck-instituut en haar collega’s meerdere gebieden waar waterstofgas met hoge snelheid beweegt. Twee daarvan wijzen op zwarte gaten die slechts ongeveer 620 lichtjaar van elkaar verwijderd zijn. Aan de buitenrand vonden ze een derde, groeiend zwart gat, op ruim 5500 lichtjaar afstand van de andere twee. Alternatieve verklaringen, zoals supernova’s, schokgolven of zware sterren, konden de waarnemingen volgens de onderzoekers niet goed verklaren.

De ontdekking suggereert dat superzware zwarte gaten al vroeg in de kosmische geschiedenis snel konden ontstaan, groeien en samenkomen. Volgens astronomen wijst de dichte combinatie van drie zwarte gaten mogelijk op een recente botsing of samensmelting van sterrenstelsels. De precieze ontstaansgeschiedenis blijft onzeker; vervolgwaarnemingen moeten daar meer duidelijkheid over geven.