Sterexplosie in NGC 2525: hoe een witte dwerg ontplofte

In dit artikel:

Het balkspiraalstelsel NGC 2525 staat op ongeveer 70 miljoen lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Achtersteven. Het bestaat uit een heldere centrale balk en twee relatief open spiraalarmen met roze HII-gebieden, waar nieuwe sterren ontstaan. Donkere stofbanen snijden door de schijf. Het stelsel is ongeveer 60.000 lichtjaar groot.

De Hubble-ruimtetelescoop richtte zich op NGC 2525 vanwege supernova SN 2018gv, die in een buitenste spiraalarm verscheen. Hubble observeerde het object tussen februari 2018 en februari 2019 en legde vast hoe de aanvankelijk extreem heldere explosie langzaam uitdoofde. De omgeving van het stelsel is bovendien in kaart gebracht met een groothoekopname van de Digitized Sky Survey 2.

SN 2018gv is een type-Ia-supernova. Zo’n explosie ontstaat wanneer een witte dwerg in een dubbelstersysteem een kritieke hoeveelheid massa verzamelt en volledig ontploft. Omdat type-Ia-supernova’s ongeveer dezelfde intrinsieke helderheid hebben, gelden ze als ‘standaardkaarsen’. Door hun waargenomen helderheid te vergelijken met die bekende waarde, kunnen astronomen afstanden bepalen en de uitdijingssnelheid van het heelal meten.

Ook de James Webb-ruimtetelescoop fotografeerde NGC 2525 met zijn nabij-infraroodcamera. Webb toont onder meer koelere sterren en stofstructuren die in Hubble-opnamen minder zichtbaar zijn. Samen leveren de beelden zowel een spectaculair beeld van het sterrenstelsel als belangrijke informatie over de schaal en ontwikkeling van het universum.