"Steeds meer evidentie dat het immuunsysteem een belangrijke rol speelt" bij alzheimer

In dit artikel:

Amerikaanse onderzoekers van Washington University in St. Louis hebben bij muizen een mogelijke route ontdekt waarlangs het afweersysteem schade veroorzaakt bij alzheimer. T-cellen, die zieke cellen opsporen en aanvallen, lijken niet in de hersenen zelf te worden geactiveerd. Dat gebeurt in lymfeklieren diep in de hals, waar vocht uit de hersenen wordt afgevoerd.

De onderzoekers gebruikten muizen die eiwitkluwens ontwikkelen en een genetische variant dragen die het risico op alzheimer verhoogt. In hun hersenen vonden ze nauwelijks de gespecialiseerde afweercellen die T-cellen activeren. Die boodschappercellen bleken wel aanwezig in de halsklieren. Toen de onderzoekers ze uitschakelden of de overdracht van hun boodschap blokkeerden, hadden de muizen op 9,5 maanden meer hersenweefsel over in kwetsbare gebieden, ongeveer half zoveel T-cellen in het geheugencentrum en betere nestbouw. De hoeveelheid eiwitkluwens veranderde nauwelijks. Dat wijst erop dat niet alleen de kluwens, maar ook de T-cellen bijdragen aan de hersenschade.

Volgens immunoloog Niels Hellings van de Universiteit Hasselt vertoont deze route overeenkomsten met multiple sclerose, waarbij T-cellen eveneens buiten de hersenen worden geactiveerd voordat ze zenuwweefsel aanvallen. Een behandeling die de afweeractivatie in de halsklieren remt, zou daardoor mogelijk niet in de hersenen hoeven te komen.

Van een therapie is echter nog geen sprake. De bevindingen zijn alleen bij muizen gedaan. In hersenweefsel van acht overleden patiënten met verwante aandoeningen werden wel meer T-cellen gevonden, maar hun precieze activering en de rol van de boodschappercellen zijn bij mensen niet aangetoond. Bovendien waren de muizen vanaf hun geboorte aangepast; het is onbekend of later ingrijpen werkt. Volledige uitschakeling van deze afweer kan bovendien de bescherming tegen virussen en tumoren verzwakken. Vervolgonderzoek moet uitwijzen of selectieve remming in de halsklieren veilig en effectief is.