Starship gaat orbitaal, Starliner onder vuur en NASA kiest PRIMA

In dit artikel:

Het lanceervenster voor Starship Flight 14 van SpaceX is geopend. De 124 meter hoge raket, bestaande uit Booster 21 en Ship 41, moet voor het eerst een volledige baan om de aarde bereiken. De lancering vond plaats om 14.46 uur Nederlandse tijd. Tijdens de bijna tien uur durende missie moet Starship zes rondes om de aarde maken. Aan boord zijn nieuwe Starlink V3-satellieten, waarvan drie camera’s de prestaties van het hitteschild tijdens de terugkeer filmen. Zowel de booster als het schip landen uiteindelijk in zee en worden niet opgevangen.

Tegelijkertijd geven NASA en Boeing een update over Starliner. De capsule keerde in september 2024 zonder bemanning terug nadat astronauten Butch Wilmore en Suni Williams op het ISS waren achtergebleven. Sindsdien heeft Starliner niet meer gevlogen. De problemen met de stuwraketten blijven centraal staan; NASA bestempelde de vlucht later als een zogenoemd Type A-incident, de zwaarste categorie. Starliner wordt bovendien strategisch belangrijker nu SpaceX op termijn Crew Dragon wil vervangen door Starship voor bemande vluchten naar het ISS.

NASA heeft daarnaast PRIMA geselecteerd als de eerste missie binnen de nieuwe Probe Explorers-klasse. Deze ver-infraroodtelescoop krijgt een spiegel van 1,8 meter, moet in 2033 worden gelanceerd en gaat vijf jaar lang het heelal onderzoeken. Het budget bedraagt maximaal 1,2 miljard dollar. Nederlandse instellingen leveren mogelijk belangrijke technologie: SRON en TU Delft ontwikkelen extreem gevoelige Kinetic Inductance Detectors. Om zwakke infraroodsignalen niet te verstoren, wordt de spiegel gekoeld tot 4,5 kelvin, bijna 269 graden onder nul.

Verder belicht NASA de gemiddelde kleur van het heelal, Cosmic Latte. Die beige tint werd berekend op basis van het licht van ongeveer 200.000 sterrenstelsels. Dat het heelal minder blauw en meer rood is geworden, wijst erop dat oudere, rode sterren steeds dominanter worden.

De groei van de ruimtevaart heeft ook een milieuschaduwzijde. Het aantal satellietlanceringen steeg van 139 in 2012 naar 2.857 in 2024. Bij terugkeer kunnen aluminium satellieten uiteenvallen in aluminiumoxide, dat ozon afbreekt. Daarom onderzoekt Erik Laan van Hogeschool Inholland met studenten een satelliet die grotendeels uit koolstofvezel bestaat. InhollandSAT-1 staat gepland voor lancering in 2028.