SpaceX, NASA of toch de Chinezen: wie wint de huidige ruimterace?
In dit artikel:
In 2026 is de klassieke bipolaire ruimterace (VS versus Sovjet-Unie) vervangen door een veelkoppiger veld waarin staten en commerciële spelers om invloed en toegang tot de ruimte strijden. Ruimtevaartdeskundige Erik Laan (Inholland) schetst twee hoofdlijnen van die competitie: de civiele race naar de maan en een militaire concurrentie in aardbaan.
De maanrace concentreert zich momenteel vooral tussen de VS en China. Beide naties mikken erop voor 2030 weer bemande vluchten naar de maan te maken en op termijn basisfaciliteiten op te richten, met bijzondere interesse voor de zuidpool waar waterijs en mogelijk helium-3 gevonden kunnen worden. China ontwikkelt hiervoor onder meer de Long March 10-raket en Mengzhou-capsules, met een nog zwaardere Long March 9 voor toekomstige basissen. De Amerikaanse inzet is een mix van overheidsprojecten (NASA, SLS en Artemis) en commerciële partners zoals SpaceX en Blue Origin. De private aanpak van SpaceX — met herbruikbare raketten en eigen capsules — verlaagde kosten en verschoof de machtsverhoudingen binnen de Amerikaanse ruimte-inspanningen; financieel krachtige rivalen zoals Jeff Bezos blijven echter projecten voor NASA ontwikkelen.
Andere spelers zoals India, het Europees Ruimteagentschap en Rusland houden zich voorlopig meer pragmatisch op: zij richten zich relatief vaker op nuttige toepassingen als communicatie en aardobservatie, waar directe economische of strategische baten zichtbaarder zijn. Europa formuleerde wel een ambitie voor menselijke aanwezigheid op de maan rond 2040, maar dat is op langere termijn. Rusland zou op onderdelen, bijvoorbeeld levering van een nucleaire reactor, nog relevant kunnen zijn voor een Chinese maanbasis.
Parallel aan de maanrace is er een versnipperde maar kille militaire wedloop in de lage baan: wie beheerst spionage-, navigatie- en communicatiesatellieten en wie kan vijandelijke satellieten verstoren of uitschakelen. De VS zijn sterk, mede dankzij commerciële constellaties als Starlink en defensievariant Starshield; Europa heeft vergelijkbare, kleinschaligere systemen zoals OneWeb. China, India en Rusland bouwen eveneens navigatie- en antisatellietcapaciteiten en hebben die technieken al gedemonstreerd.
Laan concludeert dat er geen eenduidige hegemonie meer is: NASA blijft leidend in beleid maar besteedt veel meer uit, waardoor commerciële bedrijven (vooral SpaceX) een nieuwe sleutelrol kregen. Een race naar Mars is volgens hem voorlopig nog verre toekomst: technisch, economisch en ecologisch blijft bemande Marsvaart een enorme opgave.