Sesam Open U: waarom er steeds meer zinkgaten zijn
In dit artikel:
Zinkgaten — plotselinge gaten in het wegdek of de bodem — duiken steeds vaker op in Nederland, en niet alleen in verre karstgebieden. Ze ontstaan zowel door natuurlijke processen (zoals het oplossen van koolhoudende gesteenten) als door menselijk ingrijpen: het oppompen van grondwater, aanleg van rioleringen, bouw- en belastingsactiviteiten en lekkende leidingen kunnen holtes ondergronds doen ontstaan of verergeren. Hevige regenbuien door klimaatverandering versnellen dit proces: grote hoeveelheden water spoelen zand uit of lossen kalk weg, waarna een dunne bovengrondlaag ineens kan bezwijken.
Recente voorbeelden laten zien dat ook infrastructuur kwetsbaar is. Tussen 22 en 23 oktober 2025 ontstond op de A12 bij Arnhem een zinkgat van minstens twee meter diep in de middenberm; regenwater spoelde zand weg onder het betonnen landhoofd van een brug, waardoor de snelweg moest worden afgesloten. Eerdere incidenten in Nederland zijn onder meer een auto die in 2024 in Venlo verdween, een fietser die datzelfde jaar in Roermond door de weg zakte, en in 2020 een instorting van een deel van de kade bij de Grimburgwal in Amsterdam nadat de fundering was aangetast. Internationale problemen in de Verenigde Staten en Mexico krijgen veel aandacht, maar deze voorbeelden tonen dat Nederland er ook mee te maken heeft.
Het risico is regionaal verschillend. Zuid-Limburg is extra gevoelig door oude mijnschachten en kalkhoudende ondergrond die gemakkelijk oplost; hier kunnen holtes ontstaan die plotseling instorten. In het westen bepaalt dikke kleilaag eerder langzame verzakking dan plotselinge zinkgaten. Over het algemeen beginnen veel zinkgaten met kleine, langzaam optredende verzakkingen die maanden later kunnen doorslaan naar heftige instortingen, waardoor ze moeilijk te voorspellen zijn.
Praktische gevolgen zijn groot: gevaar voor weggebruikers, schade aan gebouwen en infrastructuur, en grote verstoringen van het verkeer. Omdat veel oorzaken door menselijke activiteiten worden veroorzaakt of versterkt, valt er ook iets aan te doen: beter beheer van grondwater en leidingen, nauwkeuriger ondergrondonderzoek bij bouwprojecten, en het inzetten van monitoring (zoals grondradar en sensoren bij kritische infrastructurele punten) kunnen risicovolle locaties eerder zichtbaar maken en schade beperken. De toenemende frequentie van zinkgaten laat zien dat wat boven ons stevig lijkt, ondergronds een kwetsbaar en dynamisch landschap verbergt.