'Schone' waterstof blijkt toch niet zo schoon: stille klimaatkiller warmt de aarde op
In dit artikel:
Nieuw onderzoek in Nature waarschuwt dat waterstof (H2), ondanks zijn reputatie als schone energiedrager, indirect bijdraagt aan de opwarming van de aarde. Hoewel H2 zelf geen sterk broeikasgas is, verstoort het de atmosferische chemie: het reageert met reactieve stoffen (zoals hydroxylradicalen) die normaal gesproken methaan afbreken. Minder “detergenten” betekent dat methaan langer in de atmosfeer blijft en dus extra warmte vasthoudt.
De concentratie van atmosferische waterstof is de afgelopen decennia aanzienlijk gestegen. Volgens de studie is een groot deel van die toename het gevolg van de oxidatie van groeiend methaan tussen 1990 en 2020 — een versterkende feedback: methaanoxidatie produceert H2, dat vervolgens de afbraak van methaan vertraagt. Rob Jackson (Stanford) stelt dat emissies door methaanoxidatie met zo’n 4 miljoen ton per jaar zijn gegroeid tot ongeveer 27 miljoen ton in 2020. Andere bronnen zijn industriële lekkages en stikstoffixatie in de landbouw, bijvoorbeeld bij sojateelt. Zutao Ouyang (Auburn University) licht toe: “Meer waterstof betekent minder detergenten in de atmosfeer, waardoor methaan langer blijft hangen en de aarde extra opwarmt.”
De klimaateffecten reiken verder dan alleen methaanverlenging. Atmosferische H2 draagt ook bij aan de vorming van ozon, verhoogde stratosferische waterdamp en mogelijk veranderde wolkenvorming — allemaal factoren die het klimaatsysteem extra beïnvloeden. Tot nu toe wordt het directe effect van H2 geschat op ongeveer 0,02°C oppwarming, een kleine maar significante bijdrage; Jackson: “Het is klein, maar niet te negeren.” Ter vergelijking: die hoeveelheid komt ruwweg overeen met de cumulatieve emissies van een land als Frankrijk.
De bevindingen hebben belangrijke implicaties voor de geplande uitbreiding van een waterstofeconomie. Meer dan 90% van huidige H2-productie komt nog van koolstofintensieve processen (steenkoolgasificatie, stoom-methaanreforming). Lekkages tijdens productie, transport of opslag kunnen de potentiële klimaatvoordelen van waterstof snel tenietdoen. Onderzoekers benadrukken daarom het belang van strikte emissiemonitoring en een beter begrip van de mondiale waterstofcyclus om waterstof daadwerkelijk klimaatvriendelijk in te zetten. Conclusie: waterstof biedt veel kansen voor decarbonisatie van zwaar transport en industrie, maar vraagt zorgvuldige beheersing om onzichtbare, klimaatversterkende bijwerkingen te voorkomen.