Picture Perfect: de zon in ongekende resolutie

In dit artikel:

De Inouye Solar Telescope, ’s werelds grootste zonnetelescoop, heeft het zichtbare oppervlak van de zon scherper dan ooit gefotografeerd. Op de beelden zijn aan de randen van zogenoemde granulen kleine golven en wervels zichtbaar. Granulen zijn bewegende cellen van heet plasma: warm materiaal stijgt vanuit het binnenste van de zon op, koelt aan het oppervlak af en zakt daarna weer naar beneden.

De waargenomen structuren zijn Kelvin-Helmholtz-instabiliteiten. Die ontstaan wanneer plasmastromen met verschillende snelheden langs elkaar bewegen, vergelijkbaar met wervelingen in oceanen, wolken en planetaire atmosferen. Wetenschappers voorspelden al dat dit verschijnsel ook in de fotosfeer, het zichtbare zonneoppervlak, voorkomt, maar konden het tot nu toe niet betrouwbaar aantonen.

Sommige instabiliteiten zijn slechts ongeveer 20 kilometer groot. De in 2021 voltooide telescoop is krachtig genoeg om zulke details vanaf de aarde waar te nemen. De golven en wervels kunnen invloed hebben op het magnetisch veld van de zon. Dat veld speelt een belangrijke rol bij ruimteweer, dat onder meer het noorder- en zuiderlicht veroorzaakt en satellieten en elektriciteitsnetten kan verstoren. De ontdekking kan astronomen helpen het magnetisch veld en de gevolgen ervan beter te begrijpen.