Paddenstoel is maar het topje: dit gebeurt er onder de bosgrond

In dit artikel:

Paddenstoelen die in de herfst boven de grond verschijnen, zijn slechts de zichtbare vruchtlichamen van schimmels. Het grootste deel van deze organismen bestaat uit een netwerk van schimmeldraden onder de bodem. Dat netwerk kan zich over grote afstanden uitstrekken. Een honingzwam in het Malheur National Forest in Oregon geldt mogelijk als het grootste organisme ter wereld: de schimmel beslaat naar schatting 965 hectare en is 2.400 tot 8.650 jaar oud. Deze soort tast bomen aan, maar de meeste bodemschimmels zijn juist belangrijk voor het bos.

Veel schimmels breken als saprotrofen bladeren, takken en dode bomen af, waardoor voedingsstoffen opnieuw beschikbaar komen. Andere vormen een samenwerking met levende bomen, zogenoemde mycorrhiza. Hun draden groeien rond en in de wortels en helpen bomen onder meer stikstof en fosfor op te nemen. In ruil krijgen de schimmels suikers en koolstof, die bomen dankzij fotosynthese kunnen maken.

Omdat één schimmel met meerdere bomen tegelijk kan samenwerken, ontstond het beeld van het ‘wood wide web’: een ondergronds netwerk waarlangs bomen voedsel zouden uitwisselen en elkaar waarschuwen. Bioloog George Kowalchuk van de Universiteit Utrecht zegt dat er aanwijzingen zijn voor transport van koolstof en voedingsstoffen, maar dat niet is aangetoond dat dit echte communicatie is of belangrijk is voor bomen in een natuurlijk bos. Als er uitwisseling plaatsvindt, hoeft die bovendien niet altruïstisch te zijn; een ontvangende boom kan profiteren ten koste van een andere boom.

Een overzichtsstudie uit 2023 concludeerde dat er te weinig bewijs is dat dergelijke verbindingen wijdverspreid zijn, zaailingen beter laten groeien of oudere bomen hun eigen nakomelingen laten bevoordelen. Onderzoeken vonden ongeveer even vaak voordeel als nadeel, en meestal geen effect. De populaire voorstelling van schimmels als een bosinternet is daarom vooralsnog sterker dan het wetenschappelijke bewijs.