Oudere mensen ervaren pijn anders waardoor klachten te laat worden ontdekt

In dit artikel:

Geriater Francesco Mattace-Raso (Erasmus MC) waarschuwt dat pijn bij ouderen vaak anders naar voren komt en daardoor te laat wordt herkend en behandeld. Het beeld dat ouderen een hogere pijngrens hebben is te simplistisch: hoewel de pijndrempel voor sommige prikkels enigszins kan verschuiven, voelen ouderen wél degelijk pijn, maar verwerken, melden en tonen ze die anders dan jongere mensen.

Veranderingen in de hersenen door veroudering en aandoeningen zoals Parkinson, een beroerte of zenuwbeschadiging door diabetes, chemotherapie of gordelroos beïnvloeden de pijnwaarneming. Chronische pijn is juist veel voorkomend op oudere leeftijd; onderzoek toont dat bijna 70% van kwetsbare ouderen hiermee kampt. Door gebruik van termen als “ongemak”, taal- of geheugenproblemen bij dementie en het ontbreken van tijd of kennis bij zorgverleners blijven klachten regelmatig onopgemerkt.

Bij mensen met dementie wordt pijnherkenning extra lastig: hersenschade verandert de pijnverwerking en kan er juist een sterkere reactie op kleine prikkels optreden. Signalen zijn vaak non-verbaal of subtiel — grimassen, onrust, herhaaldelijk vasthouden van een lichaamsdeel, veranderingen in eet- of slaapgedrag, vermijding van bewegen of spontane stemmingswisselingen.

Mattace-Raso adviseert proactief naar pijn te vragen en goed te letten op gedragsveranderingen, vooral bij dementerende ouderen die niet goed kunnen verwoorden wat zij voelen. Eenvoudige maatregelen kunnen veel verschil maken: op tijd pijnmedicatie geven, zorgen voor een comfortabele houding, en afleiding of begeleiding bieden. Meer aandacht, training van zorgpersoneel en systematisch observeren kunnen helpen om pijn eerder te signaleren en de kwaliteit van leven van ouderen te verbeteren.