Opwarming van berggebieden zal leiden tot meer rampen zoals de overstroming in Nepal

In dit artikel:

De plotselinge overstroming in Tibet en Nepal op 26 augustus werd waarschijnlijk veroorzaakt door het instorten van een volledige berghelling, en niet alleen door het afbreken van een gletsjer. Grote hoeveelheden ijs en gesteente stortten in een vallei, waar ze een verwoestende golf van water en puin veroorzaakten. Onderzoekers denken dat het water afkomstig was van ijs op de valleibodem en van de betrokken gletsjer.

Wetenschappers vermoeden dat klimaatverandering de ramp heeft versterkt. Door het snelle terugtrekken van de gletsjer viel de natuurlijke ondersteuning van de rotshelling weg. Ook het ontdooien van permafrost kan de stabiliteit hebben verminderd, omdat ijs in rotsspleten normaal gesproken als een soort lijm werkt. Satellietbeelden laten zien dat de gletsjer sinds 1970 sterk is gekrompen.

De gletsjers in deze regio trekken bovendien steeds sneller terug: tussen 2000 en 2023 gebeurde dat anderhalf keer zo snel als tussen 1964 en 2000. Vooral kleinere gletsjers op steile hellingen zijn kwetsbaar, omdat ze door het verdwijnen van hun onderzijde kunnen losraken. Onderzoekers waarschuwen daarom dat vergelijkbare, mogelijk grotere rampen waarschijnlijk vaker zullen voorkomen.

Berggebieden warmen ongeveer drie keer zo snel op als het wereldwijde gemiddelde. Dat komt onder meer door het verlies van sneeuw en ijs, waardoor donkere oppervlakken meer zonlicht opnemen, en doordat koude hooggelegen gebieden minder efficiënt warmte uitstralen. Volgens de onderzoekers is het terugdringen van de CO₂-uitstoot de enige effectieve manier om het risico structureel te beperken. Daarnaast zijn kostbare waarschuwingssystemen nodig om bewoners tijdig te evacueren. Rijke landen zouden die systemen volgens de wetenschappers moeten financieren, omdat zij het meest hebben bijgedragen aan de klimaatverandering, terwijl Nepal er weinig aan heeft bijgedragen maar wel zwaar wordt getroffen.