Onze liefde voor kristallen is oeroud, maar onze voorouders vonden er niets spiritueels aan
In dit artikel:
Al minstens 780.000 jaar verzamelen mensachtigen kleine kwarts- en calcietkristallen op archeologische vindplaatsen, vaak zonder dat die stenen duidelijke praktische functies hadden. Om te onderzoeken waarom zowel mensen als hun naaste verwanten die glimmende steentjes zo aantrekken, voerden onderzoekers van onder meer het Donostia International Physics Center recente experimenten uit met chimpansees.
In een eerste proef plaatsten de onderzoekers een groot kristal en een gewone steen van vergelijkbare afmeting in het verblijf van negen chimpansees. Hoewel beide objecten eerst belangstelling kregen, kozen de dieren vrijwel meteen voor het kristal en lieten de gewone steen links liggen. Alle chimpansees onderzochten het kristal grondig; ze draaiden en kantelden het om het vanuit verschillende hoeken te bekijken. Eén dier, Yvan, nam het exemplaar zelfs mee naar zijn slaapplaats, waarna verzorgers het moesten ruilen voor bananen en yoghurt om het terug te krijgen.
Een tweede experiment vroeg de apen kleine kwartskristallen te vinden tussen ronde kiezelstenen, later aangevuld met pyriet en calciet. De chimpansees herkenden en selecteerden binnen enkele seconden de transparante kwartsen, hielden ze op ooghoogte en probeerden er zelfs doorheen te kijken. Chimpansee Sandy zette een uitgebreide sorteertaak neer door kwarts, pyriet en calciet van elkaar te scheiden.
De onderzoekers concluderen dat het niet zozeer een geloof in magische krachten is dat de voorkeur verklaart, maar de visuele eigenschappen van kristallen: rechte lijnen, platte vlakken en transparantie springen eruit in een verder grillige, ronde natuurlijke omgeving. Die zeldzaamheid en opvallendheid wekken nieuwsgierigheid — een plausibele verklaring voor waarom zowel mensen als chimpansees gefascineerd raken door edelstenen. Dit wijst op een basale, evolutionaire aandachtsbias voor ongewone geometrische vormen, en vormt het vertrekpunt voor vervolgonderzoek naar precies welke kenmerken het meeste aantrekken.