Onuitputtelijke energiebron levert 24/7 schone energie: Turkije laat zien hoe krachtig geothermie écht is
In dit artikel:
Onder de heuvels van West-Turkije wordt aardwarmte al grootschalig en betrouwbaar ingezet als energiebron. In de Alaşehir-vallei — vlakbij het actieve Kula-vulkanische gebied — pompen centrales heet water omhoog uit ongeveer drie kilometer diepte; ondergronds kan het water meer dan 200 °C bereiken, aan de oppervlakte rond 165 °C. Turkije heeft inmiddels meer dan zestig geothermische installaties en haalt ongeveer 3% van zijn elektriciteit uit aardwarmte, waarmee het land wereldwijd in de top vier staat en koploper is binnen Europa.
Het opwekkingsprincipe is grotendeels industrieel beproefd: de hete vloeistof draagt warmte over aan een secundaire werkvloeistof met een lager kookpunt (een zogenoemde binaire cyclus). Die damp drijft turbines aan; het afgekoelde water wordt teruggepompt in de ondergrond, waardoor een gesloten, efficiënt en milieuvriendelijk systeem ontstaat. Omdat geothermie onafhankelijk is van zon en wind, levert het continu vermogen — 24 uur per dag — en fungeert het daardoor uitstekend als baseload of stabiliserende aanvulling op variabele hernieuwbare bronnen.
Praktijkervaring toont ook aanvullende toepassingen: in Turkije verwarmt aardwarmte naar schatting ruim 125.000 woningen en miljoenen vierkante meters kassen. Bij bedrijven zoals Maspo Energy lopen experimenten met biotechnologie; verwarmde bassins worden gebruikt voor de teelt van spirulina, waardoor reststromen waarde creëren. De levensduur van geothermische installaties kan groot zijn; de centrale van Lardello in Italië draait al sinds 1904.
De sterke punten van geothermie zijn lage CO2-uitstoot, beperkt watergebruik dankzij gesloten kringlopen en een kleine ruimtelijke voetafdruk per geproduceerde eenheid energie. Moderne installaties zijn sterk geautomatiseerd: sensoren volgen temperatuur, druk en trillingen, terwijl SCADA-systemen real-time aansturing en bewaking mogelijk maken.
Belangrijkste beperking blijft de geologie: economische toegang tot hoge temperaturen vereist vaak vulkanische of tektonisch actieve gebieden waar warmte dicht bij het oppervlak zit. In landen als Nederland liggen bruikbare warmtebronnen dieper en kouder; daar wordt geothermie vooral toegepast voor warmtenetten en kassen, niet voor grootschalige stroomproductie. Nieuwe technieken bieden echter mogelijkheden om die grenzen te verleggen — van millimetergolfboringen (Quaise Energy) tot innovatieve combinatieboringen en geavanceerde algoritmes (Fervo Energy) — en ook ondiepe systemen winnen terrein als thermische buffer voor gebouwen.
Kortom: Turkije laat zien dat aardwarmte een robuuste, schaalbare en constante schakel kan zijn in de energietransitie. De uitdaging is nu om de technologie wereldwijd op veilige, slimme en betaalbare wijze toe te passen, rekening houdend met lokale geologische mogelijkheden en risico’s.