Onderzoek laat zien hoe de pest zich zo hard kon verspreiden: dit kunnen we ervan leren

In dit artikel:

Nieuw DNA-onderzoek laat zien dat de Zwarte Dood tussen de veertiende en achttiende eeuw niet één enkele pandemie vormde, maar herhaaldelijk en in verschillende varianten door Europa trok. Onderzoekers analyseerden DNA van de pestbacterie Yersinia pestis uit 11 archeologische vindplaatsen in Estland, Rusland, Nederland, Engeland en Zwitserland. De 26 aangetroffen bacterievarianten kwamen uit meerdere historische periodes.

Uit de genetische analyse blijkt dat tussen 1450 en 1500 drie belangrijke vertakkingen van de bacterie ontstonden. Handel, oorlog en vluchtelingenbewegingen hielpen de pest zich langs Europese routes te verspreiden. Slechte hygiëne en zware omstandigheden tijdens oorlogen maakten besmetting waarschijnlijker. Ook klimaatverandering speelde een rol, doordat die de leefomgeving en verspreiding van wilde knaagdieren beïnvloedde. In Estland werden meerdere genetische varianten gevonden, zowel in steden als op het platteland.

Door 64 bekende en 11 nieuwe DNA-monsters te vergelijken met historische bronnen konden de onderzoekers nauwkeuriger reconstrueren wanneer pestvarianten ontstonden en zich verspreidden. De resultaten onderstrepen dat de pest eeuwenlang een terugkerende dreiging was. Hoewel de ziekte tegenwoordig nauwelijks nog mensen treft, leeft de bacterie nog onder knaagdieren. Kennis over haar vroegere verspreiding kan helpen om toekomstige infectieziekten en pandemieën beter te begrijpen en beperken.