Olifantengedrag ontrafelt: onderzoekers vinden 41 gebaren die olifanten regelmatig gebruiken

In dit artikel:

Wilde Afrikaanse savanneolifanten gebruiken minstens 41 verschillende gebaren om het gedrag van soortgenoten te beïnvloeden. Dat blijkt uit een studie van de University of Vienna en de University of Portsmouth, gepubliceerd in Animal Cognition. Onderzoekers analyseerden ruim 90 uur aan videobeelden van olifanten in het Addo Elephant National Park en Marakele National Park in Zuid-Afrika. Ze onderzochten 844 bewegingen tijdens 261 communicatiemomenten, vooral bij conflicten over voedsel en drinkplaatsen.

De dieren gebruikten 32 basisbewegingen, voornamelijk met hun slurf en oren. Ze spreidden bijvoorbeeld hun oren, zwaaiden met hun slurf of maakten ermee contact. In 97 procent van de gevallen keken ze eerst naar de ontvanger van het gebaar. Als die niet keek, gebruikten ze vaker geluidmakende of aanrakingen veroorzakende bewegingen. Reageerde de andere olifant niet, dan herhaalden ze hun gebaar in 83 procent van de gevallen.

De gebaren hadden in de onderzochte situaties vooral twee functies: een soortgenoot wegsturen of duidelijk maken dat die met zijn gedrag moet stoppen. De betekenis lag niet altijd vast; 21 gebaren konden beide boodschappen overbrengen, afhankelijk van de context. Veel gebaren kwamen in beide onderzochte parken voor en zijn ook bij populaties in Kenia en Mozambique waargenomen. Dat wijst mogelijk op een gedeelde olifantentaal en op een complexe, flexibele communicatievorm die vergelijkbaar is met die van sommige primaten.

Volgens de onderzoekers kan beter inzicht in deze signalen helpen om te herkennen wanneer olifanten zich bedreigd voelen en mensen afstand moeten houden. Het onderzoek is nog een eerste stap: het is nog onbekend of de dieren dezelfde gebaren gebruiken tijdens spel en samenwerking, en hoe ze die combineren met geluiden, aanrakingen en trillingen.