Nucleair afval blijkt goudmijn voor enkele van de zeldzaamste atomen ter wereld

In dit artikel:

Het Amerikaanse Oak Ridge National Laboratory (ORNL) heeft bij de productie van californium-252 grote hoeveelheden uiterst zeldzame radio-isotopen teruggewonnen. Het laboratorium is de enige producent van californium-252 in de westerse wereld. Tijdens die productie ontstaan ook berkelium, einsteinium en fermium, waarvan soms slechts enkele picogrammen beschikbaar komen. Zelfs zulke minieme hoeveelheden zijn waardevol voor onderzoek naar zware en superzware elementen.

ORNL verbeterde de scheidingsprocessen met extra kolommen en aangepaste hars. Tijdens de laatste productiecampagne werd 95 procent van het einsteinium teruggewonnen. Fermium-257 werd bovendien verkregen met een chemische zuiverheid van bijna 99,93 procent. De efficiëntere methode levert niet alleen meer bruikbaar materiaal op, maar vermindert ook het aantal handelingen met sterk radioactieve stoffen en daarmee de stralingsbelasting voor medewerkers.

De resultaten kunnen nieuw fundamenteel onderzoek mogelijk maken, vooral naar fermium, waarover nog weinig experimentele chemische kennis bestaat. Eerder werd berkelium uit Oak Ridge gebruikt bij de ontdekking van element 117, tennessine. De volgende campagne voor californium-252 staat gepland voor 2027; ORNL wil de terugwinning dan verder verbeteren.