Nobelprijswinnende techniek geeft blinden een rudimentaire vorm van zicht terug

In dit artikel:

Een experimentele behandeling met optogenetica heeft bij de meerderheid van tien blinde patiënten een eerste vorm van zicht hersteld. De deelnemers, die allemaal retinitis pigmentosa hadden, konden na de behandeling licht en sommige voorwerpen waarnemen. Lezen en gezichten herkennen was nog niet mogelijk. Er traden geen ernstige blijvende bijwerkingen op.

Retinitis pigmentosa ontstaat door erfelijke fouten in de staafjes en kegeltjes van het netvlies. Deze lichtgevoelige cellen raken beschadigd en sterven af. Hoewel inmiddels meer dan honderd betrokken genen bekend zijn, helpt bestaande gentherapie slechts een kleine groep en niet de patiënten die hun lichtgevoelige cellen al zijn kwijtgeraakt.

Optogenetica omzeilt dat probleem. Een injectie brengt de bouwinstructie voor een lichtgevoelig eiwit in andere zenuwcellen van het netvlies, die bij de ziekte vaak intact blijven. Het eiwit is afkomstig uit een alg en reageert alleen op amberkleurig licht. Daarom dragen patiënten een speciale bril die de omgeving filmt en omzet in amberkleurige lichtflitsen op het netvlies.

De behandeling steunt op fundamenteel onderzoek van Peter Hegemann, Georg Nagel en Karl Deisseroth. Zij kregen deze week de Nobelprijs voor Geneeskunde voor hun ontdekkingen rond het met licht aansturen van cellen. Volgens onderzoeker Rob Collin van het Radboudumc vormt die doorbraak de basis voor deze mogelijke oogbehandeling.