Nobelprijs voor Natuurkunde voor de bedenker van neutrinodetector IceCube

In dit artikel:

De Belgische natuurkundige Francis Halzen krijgt de Nobelprijs voor Natuurkunde 2026 voor zijn sleutelrol bij de ontwikkeling van IceCube, een enorme neutrino-detector op de Zuidpool. Neutrino’s zijn vrijwel massaloze ‘spookdeeltjes’ uit de ruimte die bijna nooit met andere materie botsen en daardoor meestal dwars door de aarde vliegen.

IceCube gebruikt een kubieke kilometer helder poolijs als meetgebied. Daarin zijn duizenden lichtsensoren geplaatst. Wanneer een neutrino heel zelden op een atoomkern botst, ontstaat een klein lichtflitsje dat de detector kan registreren. De bouw van IceCube, bedacht door Halzen in 1988, werd in 2011 voltooid. De detector vangt gemiddeld ongeveer één botsing per dag op.

Met IceCube ontdekten wetenschappers energierijke neutrino’s die van buiten het zonnestelsel komen. Ze ontstaan bij extreem gewelddadige kosmische gebeurtenissen, zoals materiaalverslindende superzware zwarte gaten. Omdat neutrino’s vrijwel ongehinderd door de ruimte reizen, behouden ze informatie over hun herkomst en geven ze onderzoekers een unieke blik op het heelal.

Halzen, geboren in Tienen en verbonden aan de University of Wisconsin–Madison, leidt een samenwerking van ruim 450 wetenschappers uit 14 landen. Hij zei verrast te zijn door de Nobelprijs.