Nobelprijs voor Natuurkunde 2026 naar Francis Halzen voor onderzoek naar neutrino's

In dit artikel:

De Belgische natuurkundige Francis Halzen heeft de Nobelprijs voor natuurkunde 2026 gekregen voor zijn baanbrekende onderzoek naar kosmische neutrino’s. Deze vrijwel massaloze deeltjes zijn overal aanwezig en kunnen door de aarde en het menselijk lichaam bewegen. Omdat ze onderweg nauwelijks van richting veranderen of energie verliezen, kunnen ze informatie leveren over extreme gebeurtenissen in het heelal die met andere deeltjes niet bereikbaar is.

Halzen presenteerde zijn detectiemethode in 1988 op de Zuidpool. Wanneer een neutrino een atoomkern raakt, ontstaat een lichtflits die met sensoren in het ijs kan worden geregistreerd. De uitgestrekte, stabiele ijsmassa van Antarctica was daarvoor bijzonder geschikt. Samen met een internationaal team ontwikkelde hij IceCube, een detector van de Universiteit van Wisconsin-Madison die een kubieke kilometer ijs beslaat en in 2011 werd voltooid.

Na de eerste waarnemingen van hoogenergetische neutrino’s werden enkele jaren later de resultaten gepubliceerd. Daarmee begon de zoektocht naar de bronnen van deze deeltjes, die worden geproduceerd in kosmische deeltjesversnellers met veel hogere energieën dan op aarde mogelijk zijn. Volgens Nobelcomitévoorzitter Mark Pearce heeft Halzens volharding geleid tot een instrument dat een nieuw soort astronomie mogelijk maakt. Wetenschappers verzamelen nog steeds neutrino-interacties om beter te begrijpen waar en onder welke omstandigheden deze extreem energierijke deeltjes ontstaan.