Niks Schijf van Vijf: in deze landen hebben ze heel andere voedingsadviezen
In dit artikel:
Vorige week presenteerde het Voedingscentrum een vernieuwde Schijf van Vijf, waarvan de oproep om minder dierlijk en meer plantaardig te eten flink discussie opriep. Dat zette Quest aan tot een wereldwijde vergelijking: veel landen hebben voedingsrichtlijnen, maar ze verpakken die op zeer verschillende manieren en leggen soms andere accenten.
Historische achtergrond: nationale voedingsadviezen ontstonden grootschalig tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. De Verenigde Staten introduceerden in 1943 The Basic 7 als richtlijn bij voedselschaarste. Nederland nam dat later over en lanceerde in 1953 onder leiding van Cees den Hartog de Schijf van Vijf, oorspronkelijk met als taak ondervoeding te voorkomen (toen nog: dagelijks vlees, vis, ei of peulvruchten).
Verenigde Staten: begin dit jaar kwam er een vernieuwde richtlijn in de vorm van een omgekeerde piramide met het devies “Eat real food”. De nadruk ligt op eiwitten, zuivel, gezonde vetten en veel groente en fruit, en op volkorenproducten. Een belangrijke focus is overgewicht — meer dan 70% van de volwassenen is te zwaar — wat de Amerikaanse aanpak beïnvloedt. In grote lijnen overlappen de adviezen met de Nederlandse, maar de VS legt sterker de nadruk op eiwitinname; Nederland benadrukt meer plantaardige opties.
Japan: de richtlijnen worden visueel voorgesteld als een traditionele tol in plaats van een schijf of piramide. Daar gaat het minder om precieze porties en meer om balans: relatief weinig vlees, meer vis, rijst, groenten en soja. Naast voedingssamenstelling bevatten de Japanse richtlijnen ook culturele en gedragsadviezen: van genieten van eten en vaste maaltijdmomenten tot het beperken van verspilling, bijhouden wat je eet en het gebruiken van lokale producten. Een bewegend figuurtje op de tol onderstreept het belang van fysieke activiteit.
Verenigde Arabische Emiraten: het voedingsmodel is vormgegeven als de Burj Khalifa, verdeeld in zes groepen (granen, groenten, zuivel, fruit, eiwitten en vetten), met water als fundament onder het gehele gebouw — een opvallend sterke nadruk op vochtinname en onbewerkte ‘echte’ voeding.
Benin: hier staat het advies als een traditioneel huisje met rieten dak. Ook vijf groepen, maar eiwitrijke voedingsmiddelen vormen daar de op één na grootste categorie en zuivel is het kleinst. Net als in de Emiraten speelt water een prominente rol — logisch gezien het warme klimaat — en water krijgt er ook een symbolische betekenis van gastvrijheid. Lokale producten worden nadrukkelijk aangeraden.
Het Voedingscentrum wijst erop dat de kernprincipes — meer groente, fruit en volkoren, minder vlees, zout, verzadigd vet en suiker — internationaal grotendeels hetzelfde zijn, terwijl verschillen logisch voortkomen uit uiteenlopende eetgewoonten, cultuur, klimaat en volksgezondheid. Naast schijven en piramides gebruiken landen creatievere symbolen: suikermolens, vijzels, trommels of kookpotten als visuele gidsen voor gezonde voeding.