Nieuwe Webb-foto onthult wat Hubble en Spitzer niet konden zien

In dit artikel:

De James Webb-ruimtetelescoop heeft in reflectienevel NGC 7129, op ongeveer 3.300 lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Cepheus, honderden voorheen verborgen sterren en protosterren zichtbaar gemaakt. Het gebied is een kosmische kraamkamer waar nieuwe sterren ontstaan uit dichte wolken van gas en stof.

Dankzij infraroodwaarnemingen kan Webb door het stof heen kijken dat zichtbaar licht blokkeert. Centraal staat LkHα 234, een jonge ster met een massa van ongeveer vijf tot acht zonnen. Uitstromingen van deze ster hebben een gouden holte van circa 3,5 lichtjaar breed gevormd. In een ander deel van de nevel zijn protosterren te zien die superhete materie uitstoten. Wanneer die uitstromingen botsen met omringend gas, ontstaan rode, klonterige schokgolven en boogvormige structuren.

Webb brengt daarmee meer detail in beeld dan eerdere infraroodtelescopen. De Spitzer-ruimtetelescoop fotografeerde NGC 7129 al in 2004 en identificeerde ongeveer 130 jonge sterren, waaronder protosterren buiten de hoofdnevel. Webb laat nu niet alleen zien waar deze objecten zich bevinden, maar ook hoe hun uitstromingen de omgeving veranderen. De telescoop detecteert bovendien koud gas waarin nog geen sterren zijn gevormd.

In het beeld zijn ook schaduwstructuren zichtbaar die lijken op de eerder door Hubble vastgelegde ‘Bat Shadow’ in de Serpensnevel. Zo’n schaduw ontstaat wanneer een donutvormige schijf rond een protoster het licht tegenhoudt en op de omringende nevel werpt. De overeenkomst wijst erop dat vergelijkbare processen in verschillende stervormingsgebieden plaatsvinden.

NGC 7129 werd op 18 oktober 1794 ontdekt en is sindsdien uitgebreid onderzocht. Een studie uit 2015 vond er ongeveer tachtig bronnen van Hα-straling en schatte de gemiddelde leeftijd van de jonge sterren op circa 1,8 miljoen jaar. De nieuwe Webb-opname toont verschillende fasen van stervorming tegelijk: van koud, samentrekkend gas tot bijna volwassen jonge sterren. Dat maakt de nevel tot een belangrijk laboratorium voor onderzoek naar de geboorte van sterren. Ook onze zon kan miljarden jaren geleden in een soortgelijke sterrencluster zijn ontstaan.