Nieuw onderzoek: je hebt minder invloed op hoe oud je wordt dan werd gedacht

In dit artikel:

Onderzoekers uit onder meer Nederland, Zweden en China publiceren recent een grootschalige analyse van tweelingen en honderden families van honderdjarigen die het beeld van erfelijkheid en levensduur bijstelt. Door met rekenmodellen systematisch “ruis” uit de data te filteren — denk aan sterfte door ongelukken, infecties en hoge kindersterfte in bronnen uit de late 19e en vroege 20e eeuw — maakten zij een scherper onderscheid tussen externe oorzaken van overlijden en de biologische aanleg voor veroudering.

Hun conclusie: DNA bepaalt naar schatting ongeveer 55 procent van de variatie in hoe mensen verouderen en hoe lang ze gezond blijven, flink meer dan eerdere inschattingen van rond 25 procent. De genetische invloed blijkt vooral zichtbaar op zeer hoge leeftijden: verschillen in gezondheid tussen mensen worden daar groter naarmate ze ouder worden. Zo is overlijden aan dementie rond het 80e levensjaar volgens het onderzoek voor ongeveer 70 procent erfelijk bepaald. Algemeen stellen de onderzoekers dat de snelheid waarmee het lichaam aftakelt voor circa 50–55 procent erfelijk is.

Praktische aanwijzingen die uit de studie volgen: familiegeschiedenis is een goede eerste indicator van “goede genen”. Als veel naaste verwanten de 100 halen, tot hun dood mentaal scherp blijven, en pas laat chronische aandoeningen of mobiliteitsproblemen ontwikkelen, vergroot dat de kans dat ook jij een gunstige genetische aanleg hebt.

Belangrijke nuancering: hogere erfelijkheid betekent niet dat levensstijl en omgeving onbelangrijk zijn. Heritabiliteit zegt iets over aandelen in verklarende variatie binnen een populatie, niet over lotbestemming van een individu. De onderzoekers benadrukken dat beter begrip van genetische factoren kan leiden tot nieuwe behandelingen tegen ouderdomsziekten en daarmee de mogelijkheden om gezond ouder worden te bevorderen.