Nieuw DNA zet 150 jaar oud mysterie rondom de 'reuzenkraanvogel' op zijn kop

In dit artikel:

Een vogel die ruim 150 jaar bekendstond als de uitgestorven reuzenkraanvogel was waarschijnlijk geen aparte soort. De Franse bioloog Alphonse Milne-Edwards beschreef Grus primigenia in de negentiende eeuw op basis van uitzonderlijk grote botten uit Zuid-Frankrijk. Sindsdien dachten wetenschappers dat tijdens de laatste ijstijd een reuzenkraanvogel in Europa leefde.

Onderzoekers van Bournemouth University en het Centre for Palaeogenetics in Stockholm onderzochten het DNA van achttien kraanvogelbotten uit onder meer Engeland, Wales, Frankrijk, Duitsland en de Balearen. De resten dateerden uit verschillende perioden, van de laatste ijstijd tot veel later. Alle botten bleken afkomstig van de gewone kraanvogel (Grus grus), die nog altijd in Europa voorkomt.

De vroegere kraanvogels waren gemiddeld wel groter dan hun huidige soortgenoten, zowel mannetjes als vrouwtjes. Omdat mannetjes bovendien groter zijn dan vrouwtjes, konden onderzoekers vroeger denken dat de botten van verschillende soorten afkomstig waren. Sommige prehistorische vrouwtjes waren zelfs groter dan moderne mannetjes.

De grote lichaamsbouw bleef volgens het onderzoek tot in de middeleeuwen bestaan, mogelijk tot de elfde eeuw. Waarom kraanvogels daarna kleiner werden, is nog onbekend. Onderzoeksleider John Stewart vermoedt dat menselijke veranderingen, zoals het droogleggen van moerasgebieden, een rol kunnen hebben gespeeld. Kraanvogels zijn sterk afhankelijk van zulke natte leefgebieden.

De studie suggereert daarnaast dat het aantal vroegere vogeluitstervingen mogelijk is overschat. Soorten die alleen op basis van grote of afwijkende botten zijn beschreven, kunnen in werkelijkheid varianten van nog bestaande soorten zijn geweest. DNA-onderzoek kan helpen zulke oude classificaties opnieuw te beoordelen.