Niet alle wegen liepen recht naar Rome en de stad lag zelfs niet centraal

In dit artikel:

Onderzoekers hebben bijna 300.000 kilometer aan Romeinse wegen digitaal in kaart gebracht en elk traject van één kilometer onderzocht op kronkeligheid, helling en strategisch belang. Daaruit blijkt dat de wegen doorgaans opvallend recht waren, maar minder kaarsrecht dan het bekende spreekwoord doet vermoeden. De mediane kronkeligheid bedroeg 1,0045, tegenover 1,0026 bij moderne wegen. In vlakke gebieden zoals Noordwest-Europa, de Povlakte en Centraal-Anatolië liepen de wegen vaak recht tussen nederzettingen; in bergachtige regio’s, vooral Zuidoost-Europa, waren ze bochtiger.

Ongeveer 90 procent van het wegennet was vlak genoeg voor ossenwagens, wat wijst op een belangrijke rol in grootschalige handel. De Alpen vormden een opvallende uitzondering: ondanks het ruige terrein waren de hellingen er milder dan in onder meer de Pyreneeën en het Taurusgebergte. Rome investeerde daar zwaar in infrastructuur, met onder meer terrassen, steunmuren, uitgehakte rotswanden en tunnels om de verbinding tussen Italië en Noord-Europa open te houden.

Rome was bovendien niet het centrale knooppunt van het landwegennet. De drukste verbindingen lagen langs de Middellandse Zeekust en steden als Antiochië, Byzantium, Ankara en Korinthe waren strategisch beter gelegen. Rome werd wel een centraal vertrekpunt voor vervoer over zee en rivieren. In Germania Inferior was Atuatuca, het huidige Tongeren, de belangrijkste draaischijf.

De invloed op het huidige wegennet blijkt beperkt. Moderne wegen liggen lokaal geregeld op Romeinse tracés, maar vormen nergens over een groot aaneengesloten gebied een directe voortzetting. Lokale geschiedenis en latere bevolkingsgroei zijn bepalender geweest dan de Romeinse infrastructuur.