Nederlandse voorsprong in fotonische chips staat onder druk
In dit artikel:
Rond Eindhoven ontstond decennialang een leidend ecosysteem voor geïntegreerde fotonica: universiteiten, kennisinstellingen, startups en gespecialiseerde fabrikanten bouwden aan technologieën die met licht werken in plaats van elektronen. Die chips zijn sneller en veel zuiniger en vinden toepassing in datacenters, AI-systemen, telecom, medische sensoren, mobiliteit en industriële sensoring. Maar acht Europese ceo’s, gebundeld in PhotonDelta, waarschuwen dat die voorsprong zonder gerichte opschaling en beleid snel kan verdampen nu concurrenten in de VS en Azië massaal investeren.
In een gezamenlijke whitepaper signaleren de ceo’s dat de markt snel groeit — analisten verwachten een stijging van ruim 350% tot circa 65 miljard euro in 2031 — en dat fotonische chips daardoor strategisch vergelijkbaar worden met klassieke halfgeleiders. Europa had de koppositie dankzij langdurig publiek onderzoek en vroege industriële inzet, maar die technologische lead garandeert geen economische dominantie. Zonder schaalvergroting blijven veel innovaties in laboratoria en pilots steken, met kennis en productie die wegvloeien naar regio’s waar kapitaal en massaproductie beschikbaar zijn.
De CEO’s noemen concrete knelpunten: te beperkte financiering om van proeflijnen naar volwaardige productiefaciliteiten te komen, gebrek aan open-access foundries waarmee kleinere bedrijven hoogwaardige productie kunnen gebruiken zonder enorme investeringen, rompslomp rond regelgeving en beperkte toegang tot groeikapitaal. Ook het tekort aan gespecialiseerd talent — engineers, ontwerpers en procestechnologen — bedreigt de continuïteit van innovatie. Iñigo Artundo (VLC Photonics) merkt dat Europa pionier was maar nu onderdelen van de waardeketen verliest; Eelko Brinkhoff (PhotonDelta) en Johan Feenstra (SMART Photonics) benadrukken dat het moment om in te grijpen nu is.
De Europese Chips Act van 2023 legde volgens de sector een eerste fundament door proefproductielijnen te ondersteunen, maar volstaat niet voor industrialisatie. De komende herziening, vaak aangeduid als Chips Act 2.0, wordt gezien als cruciaal: de industrie pleit voor een specifiek fotonica-programma met gerichte subsidies, open productieplatformen, publiek-private samenwerkingen en investeringen in opleidingen om kennis binnen Europa te houden.
Kort gezegd: geïntegreerde fotonica is geen verre belofte meer maar een volwassen, snelgroeiende technologie. Wanneer Europa en Nederland niet snel keuzes maken en investeren in schaal, infrastructuur en talent, dreigt ontwerp, productie en toepassing van deze strategische chips elders plaats te vinden.