Nederland krijgt er toch zeven megadatacentra bij, ondanks groeiend verzet
In dit artikel:
Minstens zeven nieuwe hyperscale-datacenters mogen de komende jaren toch in Nederland verrijzen, omdat de vergunningen al zijn verleend of in een vergevorderd stadium zitten. Het gaat om grootschalige complexen van meerdere hectares met een vermogen per locatie dat kan oplopen tot het elektriciteitsverbruik van zo’n 200.000 huishoudens — daarmee behoren ze tot de grootste stroomvragers van het land.
Locatie en schaal: vier van de projecten komen in Haarlemmermeer (rond Schiphol), twee in Amsterdam en één in Lelystad. Deze clustering is het gevolg van eerdere overheidskeuzes die bepaalde regio’s – zoals de omgeving van Schiphol, de Kop van Noord-Holland en Eemshaven – als geschikte plekken voor grootschalige datacenters hebben aangewezen. Die concentratie moest impact spreiden, maar leidt nu tot lokale spanningen doordat nieuwe complexen steeds dichter bij woonwijken verschijnen.
De belangrijkste knelpunten zijn energie en ruimtelijke druk. Datacenters verbruiken nu al ongeveer 5% van de Nederlandse elektriciteit; netbeheerders verwachten dat dat aandeel de komende jaren kan verdubbelen. In een netwerk dat op veel plaatsen congestie kent, zorgt dat voor vertragingen bij bedrijfsaansluitingen, belemmerde woningbouw en uitgestelde verduurzamingsprojecten. Voor bewoners en politici voelt de uitbreiding daarom wrang, zeker bij faciliteiten bestemd voor internationale techbedrijven.
Politiek en praktijk lopen scheef: hoewel de Tweede Kamer recent opriep om bouw van dit soort centra te beperken, komen die moties te laat voor de genoemde projecten. Het kabinet stelde in 2022 al grenzen aan hyperscales (maximaal 10 hectare, tot 70 MW aansluiting en alleen op enkele locaties), maar veel vergunningen waren toen al toegekend of konden gebruikmaken van bestaande regels om beperkingen te omzeilen. Daardoor ontstaat een gefragmenteerd speelveld van nationale ambities, lokale weerstand en oude besluiten.
De datacentersector verdedigt de bouw: volgens belangenbehartigers zijn hyperscales cruciale digitale infrastructuur voor zowel commerciële partijen als publieke diensten, en kunnen grote faciliteiten energie-efficiënter zijn dan vele kleine. Critici vragen zich echter af of die efficiëntiewinst opweegt tegen de absolute toename van stroomverbruik en ruimtegebruik. Mogelijke oplossingen waarover wordt gediscussieerd zijn versnelde netuitbreiding, slimme energieplanning en strengere ruimtelijke en milieuvoorwaarden bij toekomstige vergunningen.