Nederland dreigt miljardensteun voor technologische innovatie te verliezen

In dit artikel:

Nederland dreigt een belangrijke schakel in zijn innovatiebeleid te verliezen nu het Nationaal Groeifonds wordt afgebouwd zonder structurele opvolger. Het fonds werd in 2020 opgericht met oorspronkelijk 20 miljard euro om Nederlandse wetenschappelijke kennis sneller om te zetten in nieuwe producten en bedrijven. Hoewel Nederland sterk is in onderzoek, blijft die commerciële vertaling achter.

Het kabinet schrapte vier jaar later nieuwe subsidierondes. Lopende programma’s gaan door en er komt nog één ronde van 375 miljoen euro, maar daarna ontbreekt financiering voor nieuwe langdurige innovatieprojecten. Volgens onderzoek van TNO, uitgevoerd in opdracht van NXTGEN Hightech, kan daardoor niet alleen subsidie wegvallen: samenwerkingen tussen bedrijven, universiteiten en onderzoeksinstellingen kunnen stilvallen en private investeringen afnemen.

Technologieën zoals halfgeleiders, productiemachines en communicatiesystemen hebben vaak tien tot vijftien jaar nodig om van onderzoek naar industriële toepassing te komen. NXTGEN Hightech laat dat zien: 330 bedrijven en kennisinstellingen werken er aan technologie voor onder meer chips, energie en medische toepassingen. Het programma omvat 970 miljoen euro, waarvan ongeveer de helft uit het Groeifonds komt.

De aangekondigde opvolgers lossen het probleem volgens TNO niet volledig op. Het Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie krijgt 500 miljoen euro voor doorbraken, terwijl de Nationale Investeringsinstelling ruim 3 miljard euro beschikbaar krijgt voor de groeifase van bedrijven. De tussenliggende fase, waarin onderzoek tot toepasbare technologie wordt ontwikkeld, blijft echter onderbelicht. Dat kan ook het doel bedreigen om in 2030 drie procent van het bbp aan onderzoek en ontwikkeling uit te geven.

TNO pleit voor een onafhankelijk programma van tien tot vijftien jaar, gericht op enkele strategische technologieën en met minstens vijftig procent private inbreng. Projecten moeten regelmatig worden getoetst en financiering verliezen bij tegenvallende resultaten. Noorwegen geldt met zijn programma PILOT-E, dat onderzoek en marktintroductie combineert, als voorbeeld.