Nederland bouwt verder aan fotonische chips met nieuwe productielijn op High Tech Campus
In dit artikel:
Op de High Tech Campus in Eindhoven is begonnen met de bouw van een proeffabriek voor fotonische chips; de productielijn moet naar verwachting in 2027 operationeel zijn. Het initiatief wordt geleid door onderzoeksorganisatie TNO in samenwerking met partijen uit de Nederlandse chipsector en wordt met circa 150 miljoen euro gefinancierd, onder meer door de Europese Unie, de ministeries van Economische Zaken en Defensie en TNO zelf. Het project sluit aan op de Europese Chips Act, die meer regionale halfgeleidercapaciteit wil creëren.
Fotonische chips verwerken en transporteren informatie met licht in plaats van elektrische signalen. Daardoor kunnen grote datastromen sneller en met minder energieverlies en warmte worden verplaatst, wat vooral relevant is voor datacenters, telecommunicatie en high-performance computing — sectoren die door de groei van kunstmatige intelligentie sterk in dataverkeer toenemen. De nieuwe fabriek in Eindhoven is geen massaproductielocatie zoals veel fabrieken in Azië of de VS, maar een pilot line waar prototypes en kleine series kunnen worden gemaakt. Dat verlaagt de toetredingsdrempel voor start-ups en jonge technologiebedrijven die zelf geen dure fabriek kunnen opzetten.
PhotonDelta en lokale kennisinstellingen zoals de TU/e en de Universiteit Twente zien de faciliteit als een cruciale stap om Nederlands onderzoek en ontwerp in geïntegreerde fotonica naar industriële toepassing te brengen. Nederland heeft al een sterke positie in ontwerp en onderzoek; de nieuwe productielijn moet helpen die voorsprong uit te bouwen door opschaling mogelijk te maken en bedrijven aan te trekken rondom de fabriek — een effect vergelijkbaar met het ecosysteem dat rond ASML is ontstaan. De High Tech Campus is gekozen vanwege het bestaande technologisch cluster en omdat daar voldoende elektriciteitscapaciteit beschikbaar is om een energie-intensieve productielijn aan te sluiten.
De directe werkgelegenheid in de fabriek zelf wordt beperkt — enkele tientallen banen — maar het verwachte grotere effect zit in de deelnemende bedrijven, toeleveranciers en verdere onderzoeksactiviteiten die zich rond de locatie kunnen ontwikkelen. Naast datacommunicatie worden fotonische toepassingen ook onderzocht voor medische sensoren en quantumtechnologie, waardoor geïntegreerde fotonica voor Europa een kans biedt om een strategische positie op te bouwen zonder te concurreren met grootschalige productiewaarden elders. Met deze fysieke productielijn ontstaat in Nederland een koppeling tussen onderzoek, ontwikkeling en (kleinschalige) productie die de fotonica-keten concreet versterkt.