Nationale Seksenquête: hoe krijgen we het leuker tussen de lakens?

In dit artikel:

De Nationale Seksenquête 2026 van Quest en EasyToys onder ongeveer 2.600 Nederlanders toont dat de meeste mensen tevreden zijn over hun seksleven: driekwart geeft aan tevreden of zeer tevreden te zijn, en de meeste seksmomenten vinden meerdere keren per maand of vaker plaats. Gewoon in bed is het populairste decor; bij heterokoppels zijn missionaris en op zijn hondjes de vaakst genoemde standjes. Toch zitten er duidelijke knelpunten in het Nederlandse seksleven — vooral voor vrouwen en jongvolwassenen.

Masturberen: ongelijkheid en taboes
Een belangrijk thema uit het onderzoek is masturbatie. Vrouwen geven veel vaker dan mannen aan nooit te masturberen (27% vs. 12%), maar experts vermoeden dat schaamte en onderrapportage een rol spelen. Seksuoloog Rik van Lunsen wijst op historische en culturele onderdrukking van vrouwelijke seksualiteit: nog geen anderhalve eeuw geleden werd zelfbevrediging bij vrouwen pathologiserend bestempeld, en die nalatenschap kan meehelpen verklaren waarom vrouwen later beginnen met zelfontdekking en minder open zijn over masturbatie.

Het kennen van je eigen lichaam blijkt cruciaal: meisjes die later beginnen met masturberen ontdekken later wat ze prettig vinden, wat communicatie met een partner en seksueel genot kan bemoeilijken. Dat verklaart mede waarom 15–28% van de respondenten zegt dat masturbatie een positief effect heeft op hun seksuele relatie. Masturbatie levert daarnaast gezondheidsvoordelen op voor lichaam en geest: het kan ontspanning geven door vrijgekomen hormonen, (menstruatie)pijn verlichten en, bij mannen, mogelijk het risico op prostaatproblemen verminderen (zoals gesuggereerd in een Amerikaanse studie uit 2016). Veel mensen kiezen ervoor te masturberen vlak voor het slapen vanwege de ontspannende uitwerking.

Plezier versus dwang
De motivatie achter masturberen maakt verschil voor het effect: wie uit verveling of vanuit dwang masturbeert, merkt minder positieve uitkomsten dan wie het met aandacht en plezier doet. Samengevat: doe het met plezier of doe het niet — dat is ook het belangrijkste advies van deskundigen uit het onderzoek.

Orgasme- en plezierkloof bij vrouwen
Het onderzoek bevestigt een blijvende plezierkloof. Verreweg de meeste vrouwen (ongeveer 83%) krijgen geen orgasme van alleen penetratie, en maar liefst één op de vijf vrouwen zegt regelmatig of altijd een orgasme te faken. Een op de zes vrouwen heeft soms seks terwijl ze daar eigenlijk geen zin in heeft. Dergelijke cijfers verklaren waarom nep-orgasmes blijven voorkomen en waarom veel vrouwen niet automatisch plezier beleven aan penetratieve seks.

Jongeren: meer negatieve ervaringen en prestatiedruk
Twintigers en dertigers scoren relatief hoog wat tevredenheid betreft, maar melden ook meer negatieve seksuele ervaringen dan oudere generaties. Bij jonge vrouwen komt het vaker voor dat ze tegen hun zin instemmen met seks: ongeveer één op de vijf vrouwelijke twintigers en dertigers zegt dat weleens te doen. Jongeren ervaren bovendien meer prestatiedruk (bij twintigers 19%) en vergelijken zichzelf vaker met anderen op seksueel gebied. Een mogelijke verklaring is dat deze generatie meer aandacht heeft voor grensoverschrijdend gedrag (denk aan MeToo) en daardoor negatieve ervaringen eerder herkent en meldt.

De invloed van porno en het tekort aan voorlichting
Onderzoeker Lotte Mikkers wijst op de rol van porno en gebrekkige seksuele voorlichting. Jongeren beginnen steeds jonger met het kijken naar porno, terwijl de leeftijd van eerste penetratieve seks stijgt; dat creëert een lange periode waarin porno een belangrijke of zelfs enige seksuele referentie kan zijn. Mainstreamporno presenteert vaak een vertekend beeld: vrouwen worden objectiverend weergegeven, consent en anticonceptie komen zelden in beeld, en orgasmes lijken veel frequenter en spectaculairder dan in het echte leven. Daardoor ontstaat een onrealistisch sjabloon dat jonge mensen kunnen overnemen en nadoen, zonder te weten dat het niet representatief is.

Mikkers signaleert dat seksuele voorlichting vaak gericht is op risico’s (zwangerschap, soa’s) en te weinig op plezier en seksuele autonomie. Zij en andere deskundigen pleiten voor onderwijs dat jongeren helpt hun eigen grenzen en verlangens te ontdekken, niet alleen om problemen te vermijden maar ook om meer voldoening te ervaren.

Positieve ontwikkelingen
Niet alles is negatief: de jongere generatie bespreekt vaker consent en heeft meer open gesprekken over seks met partners. Ook is er onder jongeren meer diversiteit in seksuele oriëntaties: minder mensen noemen zich volledig heteroseksueel, en termen als biseksueel, panseksueel en polyseksueel komen vaker voor. Die veranderende normen kunnen helpen bij het normaliseren van verschillende verlangens en praktijken.

Kernadviezen en implicaties
- Masturberen kan bijdragen aan beter seksueel zelfinzicht en relatieplezier; normalisering en minder schaamte zouden vooral vrouwen ten goede komen.
- Seksuele voorlichting zou meer moeten focussen op plezier, autonomie en communicatie naast informatie over risico’s.
- Open gesprek over seks, met partners en vrienden, wordt gezien als belangrijke stap om normen af te stemmen en grenzen te leren aangeven.
- Voor jongeren is aandacht nodig voor de rol van porno als instructiebron en voor het terugdringen van prestatiedruk en ongewilde instemming.

Kortom: al met al zijn Nederlanders doorgaans tevreden over hun seksleven, maar structurele ongelijkheden en culturele taboes — vooral rond vrouwelijke masturbatie en de beleving van plezier — blijven zorgpunt. Meer kennis van je eigen lichaam, betere voorlichting en meer openheid over verlangen en consent kunnen helpen die plezierkloof te dichten.