Na 'miljardenflop' Ivanpah strandt opnieuw een grote gok op zonne-energie
In dit artikel:
Vast Renewables’ geplande concentrerende zonnecentrale Vast Solar 1 (VS1) in Port Augusta, Zuid-Australië, strandt nog voordat er een kilowattuur is geproduceerd. Curatoren geleid door KPMG adviseren een deed of company arrangement (DOCA): een gestructureerde afwikkeling waarbij activa en schulden van de Australische tak worden samengevoegd, bezittingen verkocht en een fonds voor schuldeisers wordt gevormd. De intellectuele eigendom van Vast zou daarbij overgaan naar de Australian Renewable Energy Agency (ARENA) of een door haar aangewezen partij, niet om het bedrijf te redden maar om de technologie een nieuwe kans te geven.
VS1 was bedoeld als een 30 MW / 288 MWh-concentrerende zonne-installatie (CSP) met thermische opslag, ontworpen om duurzame stroom ook tijdens avondpieken te leveren — iets waar traditionele PV-systemen afhankelijk van batterijen minder geschikt voor zijn. Hoewel Vast eerder een kleine pilot demonstreerde, werd de commerciële uitrol nooit begonnen: de bouw was nog niet gestart en er is geen stroom geleverd.
De financiële prognoses zijn somber voor crediteuren: KPMG berekent dat ongedekte schuldeisers bij een DOCA tussen ongeveer 3,2 en 4,2 cent per dollar terugzien; een directe liquidatie zou zelfs 1,6–2,9 cent opleveren. Werknemers staan er relatief gunstig voor: hun prioritaire vorderingen worden naar verwachting volledig voldaan. Reden voor de curatoren om de DOCA als de “minst slechte optie” te bestempelen.
De zaak illustreert de bekende “valley of death” tussen prototype en commerciële schaal: projecten worden te groot voor subsidies maar blijven te risicovol voor traditionele investeerders. Hoge ontwikkelkosten, lange doorlooptijden en afhankelijkheid van externe financiering maakten dat Vast niet de stap naar opschaling kon zetten. De vergelijking met de eerder geflopte Ivanpah-centrale is informatief: Ivanpah werd wél gebouwd en produceerde stroom maar faalde in rendement en kostenefficiëntie; Vast stokte al in financiering en opschaling.
Een belangrijk positief element is dat de technologie vermoedelijk behouden blijft via de overdracht van intellectuele eigendom aan ARENA. Dat maakt het mogelijk dat kennis en ontwerpen in toekomstige projecten opnieuw worden ingezet, zelfs als het bedrijf zelf verdwijnt — een veelvoorkomend patroon in de energiesector. De casus laat een harde les zien: innovatie alleen volstaat niet; nieuwe energieoplossingen moeten tegelijk schaalbaar, betrouwbaar en concurrerend zijn om commercieel te slagen.