Na één minuut scrollen heeft #fitspiration al negatieve gevolgen

In dit artikel:

Op sociale media floreert al jaren de trend van ‘fitspiration’: foto’s en video’s van zeer slanke of gespierde lichamen, vaak vergezeld van (ogenschijnlijk) gezonde maaltijden. Olympisch zwemster Valerie Gruest, die zich na blessures ging verdiepen in de rol van sociale media binnen de sportwereld, onderzocht deze stroom aan content en analyseerde 26 studies met samen meer dan 6.000 deelnemers om te zien welke directe effecten het bekijken van dergelijke beelden heeft.

Wat bleek consistent uit die onderzoeken: kortdurend contact met fitspirationmateriaal zet veel kijkers aan tot sociale vergelijking, wat vaak leidt tot ontevredenheid over het eigen lichaam en een negatiever zelfbeeld. Er ontstonden vaker gevoelens als schuld, schaamte, stress en druk om een ‘perfect’ lichaam na te streven. In plaats van gezonde motivatie zagen onderzoekers dat mensen eerder geneigd raakten tot extreem sporten en strenge diëten, met een obsessieve focus op caloriecompensatie en uiterlijk. Gruest wijst erop dat de trend deels wortelt in online bronnen die eetstoornissen promoten, waardoor het ideaal dat getoond wordt voor veel mensen onrealistisch en schadelijk is — ook voor topsporters.

Belangrijk is dat de effecten snel optreden: het bekijken van slechts 10 tot 27 beelden is in onderzoek al voldoende om veranderingen in stemming en zelfbeeld te detecteren. Door het snelle scrollen op platforms als TikTok bereik je die aantallen binnen korte tijd, en langdurige of herhaalde blootstelling versterkt de negatieve gevolgen, vooral bij mensen die gevoelig zijn voor vergelijking of al onzeker zijn over hun lichaam. Dat wil niet zeggen dat iedereen daar meteen een eetstoornis van krijgt, maar het illustreert hoe vlug en subtiel online content iemands welzijn kan aantasten.

Kortom: hoewel fitspiration zich presenteert als aanmoediging voor een gezondere levensstijl, wijst wetenschappelijk onderzoek erop dat het vaak schadelijke bijwerkingen heeft — met name het normaliseren van extreme eet- en beweegpatronen en het ondermijnen van een realistisch lichaamsbeeld. Wie hier gevoelig voor is kan baat hebben bij bewust timen en cureren van de eigen feed (bijvoorbeeld volgen van diversere of body-positive accounts), het beperken van ongericht scrollen en, bij ernstige gevolgen, professionele hulp zoeken. Platforms en makers dragen daarnaast een verantwoordelijkheid om zorgvuldiger om te gaan met de boodschappen die zij verspreiden.