Moby-Dick bestond misschien echt: potvissen delen kopstoten uit

In dit artikel:

Onderzoekers van de University of St Andrews hebben voor het eerst op video vastgelegd dat potvissen elkaar met gerichte kopstoten beuken. De opnamen ontstonden toevallig tijdens dronesurveys tussen 2020 en 2022 bij de Azoren en de Balearen; het team was aanvankelijk met ander onderzoek bezig maar verlegde snel de aandacht toen het kopstoten zag. De studie is deze week gepubliceerd in Marine Mammal Science.

Tot nu toe waren verhalen over potvissen die schepen tot zinken beuken vooral 19e‑eeuwse walvisvaarderslegenden — denk aan het gezonken schip Essex uit 1820, een gebeurtenis die mede inspireerde tot Moby‑Dick. Met de nieuwe beelden is het fysieke gedrag van kopstoten bij potvissen onomstotelijk gedocumenteerd, al is er nog geen bewijs dat een potvis ooit een schip heeft doen zinken.

Verrassend was dat niet alleen grote mannelijke dieren werden gefilmd; ook jongere dieren en vrouwtjes namen aan de stootpartijen deel. De functie van het gedrag is nog onduidelijk: sommige onderzoekers zien het als rivaliteitsgedrag tussen mannetjes, terwijl anderen betwijfelen of de kop als wapen evolutionair plausibel is omdat daarin vitale structuren voor echolocatie en communicatie zitten (zoals de spermaceti‑organen).

Het team hoopt dat voortgezet droneonderzoek meer inzicht geeft in frequentie, context en oorzaak van de kopstoten — en of ze ooit een rol kunnen spelen bij interacties met schepen. Ter vergelijking noteert het artikel dat bij orka’s wél recent en goed gedocumenteerd bewijs bestaat van gerichte aanvallen op pleziervaartuigen voor de kusten van Spanje en Portugal, waarbij vooral het roer wordt aangevallen; oorzaken daarvoor variëren van spelgedrag tot sociaal aangeleerde wraakachtige reacties.