Migraine wordt gezien als 'vaak hoofdpijn' maar is een serieuze hersenziekte

In dit artikel:

In Nederland hebben meer dan 2 miljoen mensen migraine; gemiddeld twee aanvallen per maand en naar schatting zo’n 70.000 migraineaanvallen per dag. De twee Nederlandse hoogleraren die dit onderzoeken — Antoinette Maassen van den Brink (neurovasculaire farmacologie, Erasmus MC) en Gisela Terwindt (neurologie, LUMC) — schetsen zowel de klinische feiten als de achterliggende problemen rond onderzoek, behandeling en maatschappelijke beeldvorming.

Wat gebeurt er tijdens een aanval?
Een migraineaanval kent doorgaans vier fasen: een waarschuwingsfase met vermoeidheid, stemmingswisselingen of overgevoeligheid; bij ongeveer een derde volgt een aura met visuele of sensorische stoornissen; daarna de klassieke hoofdpijnfase, vaak éénzijdig en bonzend door activatie van de vijfde hersenzenuw en prikkeling van de hersenvliezen; en tenslotte een herstel- of katerfase van één à twee dagen. Hoofdpijn zelf wordt vastgesteld op basis van klachten — er is nog geen objectieve test of biomarker.

Wie krijgt het en waarom?
Migraine is erfelijk: als een ouder het heeft is de kans ongeveer 50 procent. Voor en na de puberteit verandert de verhouding tussen mannen en vrouwen; vrouwen hebben drie keer zo vaak migraine als mannen, wat sterk samenhangt met hormoonschommelingen (menstruatie, zwangerschap, overgang). De precieze mechanismen blijven grotendeels onbegrepen, maar dalingen in oestrogeen lijken migraine zonder aura te triggeren, terwijl hoge niveaus aura’s kunnen uitlokken.

Behandeling en ontwikkelingen
Acute klachten worden meestal behandeld met pijnstillers of, bij ernstigere aanvallen, triptanen. Preventief werden lange tijd medicijnen gebruikt die oorspronkelijk voor andere aandoeningen bedoeld waren. Sinds 2018 zijn er specifiek ontwikkelde preventieve middelen: CGRP-remmers richten zich op het CGRP-eiwit dat een rol speelt bij migraine. In Nederland worden deze sinds 2021 voor chronische migraine vergoed en vanaf november 2025 onder voorwaarden ook voor episodische migraine, maar vanwege de kosten gelden strikte toelatingscriteria.

Onderzoek en maatschappelijke knelpunten
Historisch is migraine onderbelicht in onderzoek en vaak gestigmatiseerd: patiënten voelen zich niet altijd serieus genomen en zoeken soms geen hulp, wat leidt tot onderbehandeling. Er is ook bezorgdheid over de cardiovasculaire risico’s: migraine met aura is gekoppeld aan een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Lopende projecten, zoals de WHAT-study, onderzoeken de rol van vrouwelijke hormonen en of hormonale stabilisatie (bijv. via anticonceptie) aanvallen kan verminderen — een hypothese die nog onderzocht moet worden. Verder lopen er samenwerkingen met TU Delft en AI-experts om persoonlijke aanvalspredictie te ontwikkelen, bijvoorbeeld via veranderingen in telefoongedrag.

Praktische boodschap
Migraine is een serieuze neurologische aandoening met grote impact op dagelijks leven. Vermijden van vermeende ‘triggers’ is niet altijd effectief; wie veel last heeft doet er goed aan medische hulp te zoeken voor een behandelplan en mogelijke preventieve opties.