Met deze nieuwe rolstoel kun je zitten én staan
In dit artikel:
Rolstoelgebruiker Gabriel Costa ontwikkelde een lichtgewicht zit-sta-rolstoel, Ezer, die mensen zonder gebruik van hun benen in staat stelt niet alleen rechtop te staan maar ook staand te blijven rijden. Het ontwerp komt voort uit een Braziliaans prototype van begin deze eeuw en is in Nederland verder uitgewerkt binnen een start-up verbonden aan de Universiteit Twente. Costa verbeterde het oorspronkelijke model zodanig dat het buitengebruik en het dagelijks vervoer praktischer zijn geworden.
De Ezer werkt mechanisch met een gasveer (vergelijkbaar met een bureaustoel): door een hendel om te zetten verandert de zitting in een leuning waarop je van heup tot schouder kunt steunen. Twee banden voorkomen dat je omvalt en de voorwielen draaien naar buiten voor extra stabiliteit. Voor voortbeweging is er een kunststof transportband gekoppeld aan de grote wielen — een principe dat ook bij moderne e-bikes voorkomt — zodat gebruikers met armkracht dezelfde bewegingslogica behouden als bij een gewone rolstoel. De stoel weegt rond de 30 kilo en is dus draagbaar, maar vaak is hulp nodig om hem in een auto te tillen.
Gebruikseisen zijn duidelijk: voldoende kracht in bovenlichaam en minstens één been om niet weg te zakken. Costa zegt dat je, afhankelijk van armkracht, in principe “oneindig door” kunt rijden. Praktische voorbeelden tonen het nut: zelfscankassa’s in supermarkten zijn vaak te hoog voor zittende gebruikers (Pien Douw probeerde het scherm met een komkommer te bedienen), en in banen als manager of hovenier maakt de Ezer werk weer staand mogelijk — het UWV vergoedt de stoel als werkhulpmiddel voor sommige gebruikers.
De ontwikkeling kent een lange voorgeschiedenis: het eerste Braziliaanse prototype hielp een ex-profvolleyballer om bij keukenkastjes te kunnen komen, maar het project stierf door gebrek aan financiering. Costa moderniseerde het idee: eenvoudiger onderdelen, compatibiliteit met standaard rolstoelcomponenten en betere offroad-eigenschappen (wheelies en drempels). Voor toelating op de Nederlandse markt onderging de Ezer intensieve tests, waaronder valproeven en langdurig rijden over hobbels met een testdummy.
Tot nu toe zijn er tien exemplaren naar Nederland gevlogen; de volgende zending uit Taiwan is vertraging opgelopen door geopolitieke omstandigheden en wordt rond mei verwacht. De naam Ezer betekent ‘helper’ in het Hebreeuws en verwijst naar een bijbelse passage — een reflectie van de christelijke achtergrond van de oprichters. Ter illustratie van bredere Nederlandse innovatie op toegankelijkheid vermeldt het artikel soortgelijke projecten zoals de Zeen-rollator, de MadGlove en de ReachMate, die elk op hun manier dagelijkse obstakels voor mensen met een beperking verkleinen.