Met deze 5 concrete stappen verander je jezelf van stresskip in een koelere kikker

In dit artikel:

Waarom de één kalm blijft tijdens een verbouwing of scheiding en de ander snel overloopt van stress, komt volgens neurowetenschapper Paul Lucassen van de Universiteit van Amsterdam door een combinatie van genetische aanleg, ervaringen in het (vroege) leven en de manier waarop iemand met stress omgaat. Genen beïnvloeden hoe sterk de stressrespons is en hoe snel die weer afneemt. Ook opvoeding, langdurige druk en traumatische gebeurtenissen kunnen iemand gevoeliger maken, vooral wanneer latere situaties aan eerdere ervaringen doen denken.

Aan de aangeboren en vroeg aangeleerde gevoeligheid valt als volwassene vaak weinig te veranderen, maar stress leren hanteren kan wel. Lucassen noemt vijf stappen. Eerst is het belangrijk stresssignalen te herkennen, zoals verhoogde alertheid, hoofdpijn of misselijkheid. Daarna kun je onderzoeken welke situaties of herinneringen de stress uitlokken. Een goede planning en voorbereiding helpen vervolgens om onzekerheid, tijdsdruk en het gevoel van controleverlies te beperken.

Ook is het nuttig om na te gaan of de verwachte dreiging wel realistisch is. Door jezelf te vragen hoe vaak iets werkelijk gebeurt en hoe groot de gevolgen dan zijn, kunnen overdreven verwachtingen worden bijgesteld. Tot slot helpen positieve ervaringen: wie merkt dat een moeilijke situatie goed is afgelopen, bouwt vertrouwen op en zal een vergelijkbare gebeurtenis later mogelijk minder bedreigend vinden.

Stressvolle situaties hoeven daarom niet altijd te worden vermeden, maar jezelf extreem blootstellen is evenmin verstandig. Herhaling kan de stress juist versterken als eerdere ervaringen slecht uitpakken. Het effect hangt af van de mate waarin iemand de situatie aankan en ervan leert.