Mentaal scherp blijven op je oude dag? Speel eens een bordspel
In dit artikel:
Onderzoekers van de University of Edinburgh volgden decennialang 1.091 Schotten en vergeleken hun spelgedrag met uitgebreide cognitieve tests (geheugen, verwerkingssnelheid, probleemoplossend vermogen). Deelnemers werden op verschillende leeftijden onderzocht, met bijzondere aandacht voor veranderingen tussen hun zeventigste en negenenzeventigste levensjaar.
Wat naar voren kwam: wie regelmatig analoge spellen speelt — van kaarten en schaken tot kruiswoordpuzzels en bingo — scoorde beter op geheugen- en denktests en vertoonde een langzamere cognitieve achteruitgang op latere leeftijd dan mensen die weinig of niet speelden. Dit verband bleef bestaan nadat onderzoekers corrigeerden voor onderwijsniveau, sociaaleconomische positie, gezondheid en zelfs de intelligentie in de jeugd, wat erop wijst dat het effect niet alleen door slimmere mensen die meer spelen wordt verklaard.
Belangrijk praktisch resultaat: het is niet te laat om te beginnen. Personen die op latere leeftijd meer gingen spelen dan voorheen lieten eveneens een vertraagde daling in denksnelheid zien. De studie suggereert dat spellen een soort totaaltraining voor de hersenen bieden: ze vereisen onthouden, vooruitdenken, snelle beslissingen en strategisch handelen en bevatten vaak ook een sociale component — samen spelen stimuleert cognitieve en sociale processen tegelijk.
Een kanttekening: het onderzoek is observationeel, dus absolute causaliteit valt niet volledig te bewijzen, maar de lange termijnopvolging en de correcties voor veel confounders versterken het plausibele verband tussen spelen en behoud van cognitieve functies. Voor wie zijn hersenen wil trainen is de boodschap helder en praktisch toepasbaar: regelmatig bord‑ en kaartspellen spelen (ongeacht welk spel) lijkt een eenvoudige, sociale en levenslustige manier om de mentale scherpte op oudere leeftijd te ondersteunen.