Maandag gaat de grootste deeltjesversneller ter wereld voor jaren dicht. Waarom moet dat?

In dit artikel:

Op 29 juni om 06.00 uur gaat de Large Hadron Collider (LHC) bij CERN, vlak bij Genève, tijdelijk uit voor een grote opknapbeurt en technische upgrade. De grootste deeltjesversneller ter wereld krijgt dan een langdurige verbouwing tot de High-Luminosity LHC, waarbij ongeveer 1,2 kilometer van de 27 kilometer lange ring wordt vervangen door sterkere supergeleidende magneten en modernere meetapparatuur.

De ingreep moet ervoor zorgen dat er straks veel meer deeltjesbotsingen mogelijk zijn. Dat is belangrijk, omdat die botsingen wetenschappers helpen om fundamentele vragen te beantwoorden over de bouwstenen van het heelal. De LHC bewees in 2012 al zijn waarde met de ontdekking van het Higgsdeeltje, dat verklaart hoe deeltjes massa krijgen. Sindsdien leverde de machine vooral veel kennis op en werden verschillende alternatieve theorieën uitgesloten, al blijven er nog open vragen.

Volgens natuurkundige Frank Filthaut van de Radboud Universiteit is de versneller bovendien toe aan onderhoud: de intensieve experimenten hebben de detectoren flink belast door straling. De komende upgrade moet ook preciezere metingen mogelijk maken, onder meer van het moment waarop geladen deeltjes passeren. Echt meer energie geven aan de deeltjes is nauwelijks nog mogelijk, omdat de machine al bijna op haar technische grens werkt; vooral de bundelintensiteit kan nog verder omhoog. Daarmee hopen wetenschappers dichter bij antwoorden te komen over het ontstaan van materie en mogelijk zelfs over de werking van het heelal zelf.