Maakt een slimme auto autobestuurders lui en gevaarlijk?
In dit artikel:
Moderne auto’s zitten vol Advanced Driver Assistance Systems (ADAS): automatische noodremmen, rijbaanassistentie, intelligente cruise control, vermoeidheidsherkenning en achteruitrijdetectie. Sinds 2024 zijn deze systemen verplicht in alle nieuw verkochte auto’s in de EU, omdat fabrikanten en beleidsmakers hopen dat ze het verkeer veiliger maken.
Onderzoek van SWOV laat zien dat die verwachting niet ongegrond is: auto’s met waarschuwing voor voorwaartse botsing hebben ongeveer 12% minder ongevallen, automatische noodremmen schelen zo’n 11% en vermoeidheidsherkenning zo’n 10%. Acht op de tien bestuurders zeggen bovendien dat ze minder gestrest en ontspannener rijden dankzij deze hulpmiddelen.
Tegelijk wijzen onderzoekers, onder wie verkeerspsycholoog Michiel Christoph van SWOV, op nadelen. Een aanzienlijk deel van de bestuurders vertrouwt zo sterk op de techniek dat zij minder aandacht aan de weg besteden; 20% zegt minder goed te hoeven opletten en circa 5% vindt dat de systemen ruimte bieden om iets totaal anders te doen. Dat is risicovol, omdat ADAS niet foutloos werkt: camera’s en sensoren kunnen vies worden, defect raken of moeite hebben met overvolle bewegwijzering en tijdelijke wegmarkeringen. In zulke situaties blijft het cruciaal dat de mens achter het stuur waakzaam is.
Ook de snelle verschuiving van taken naar de auto zelf baart zorgen: minder handelingen en verantwoordelijkheden leiden ertoe dat bestuurders sneller afgeleid of slaperig raken. Wetenschappelijk inzicht in de menselijke-voertuiginteractie is nog onvoldoende: om te begrijpen wanneer en waarom systemen ingrijpen — en of die ingrepen altijd nodig zijn — is veel data nodig. SWOV pleit voor vergelijkend onderzoek met goed uitgeruste proefauto’s, maar fabrikanten delen de uitgebreide systeemdata tot nu toe nauwelijks.
Kort samengevat: ADAS verkleint aantoonbaar het risico op ongevallen en verlaagt stress bij bestuurders, maar leidt ook tot overmatig vertrouwen en verminderde aandacht. Bestuurders blijven verantwoordelijk voor veilig rijden, en om de samenwerking tussen mens en machine verder te verbeteren is meer transparantie en data voor onderzoek noodzakelijk.