Luchtvervuiling verergert het verloop van bacteriële luchtweginfecties

In dit artikel:

Een internationale groep immunologen heeft vastgesteld dat luchtvervuiling het risico op invasieve pneumokokkenziekte (IPD) verhoogt en het ziekteverloop kan verergeren. De onderzoekers analyseerden 59.017 geregistreerde IPD-gevallen in Zuid-Afrika uit de periode 2005-2023 en vergeleken de woonplaatsen van patiënten met schattingen van de fijnstofconcentratie. In gebieden met meer luchtvervuiling kwamen vaker en ernstigere infecties voor.

Bij 4.350 patiënten bekeken de onderzoekers bovendien welke pneumokokkenstam de infectie veroorzaakte. De gevoeligheid voor vervuilde lucht verschilde per subtype; vooral bij drie stammen was het risico op IPD sterk verhoogd. Ook de incubatietijd varieerde: bij de subtypes 4, 8, 23F en 19F ontstond de ziekte meestal na ongeveer twee weken, terwijl andere stammen al na een week klachten konden veroorzaken. Hogere temperaturen vergrootten het risico, koude temperaturen verkleinden het.

Veel mensen dragen pneumokokken zonder ziek te worden. Verzwakte trilharen in de luchtwegen, bijvoorbeeld door roken, een verminderde afweer of luchtvervuiling, kunnen ervoor zorgen dat slijm en bacteriën langer blijven zitten en zich sneller vermenigvuldigen. IPD kan ernstig verlopen en is in ongeveer 10 procent van de gevallen dodelijk, vooral bij jonge kinderen en ouderen.

Volgens de onderzoekers is luchtvervuiling niet de primaire oorzaak, maar werkt die wel als versterkende factor. De Zuid-Afrikaanse patholoog Anne von Gottberg benadrukt dat de effecten afhangen van de lokaal dominante bacteriestammen. Immunoloog Marien de Jonge van het Radboudumc noemt de studie, die veel factoren en achttien jaar aan gegevens omvatte, methodologisch sterk. Hij pleit voor vergelijkbaar onderzoek in Nederland en andere Europese landen, waar onder meer fijnstof rond veehouderijen mogelijk bijdraagt aan luchtwegproblemen.