Lipiden verklappen leeftijd

In dit artikel:

Onderzoekers van Amsterdam UMC en internationale samenwerkingspartners hebben een verband gevonden tussen de lengte van vetzuurketens in lipiden en veroudering. Hun studie, gepubliceerd in *Nature Aging*, laat zien dat lipiden – belangrijke bouwstenen van celmembranen – in de loop van het leven gemiddeld langere vetzuurketens krijgen.

De onderzoekers analyseerden eerder verzamelde lipidomicsgegevens van jonge en oude muizen. In zes van de tien onderzochte weefsels, waaronder hart, nieren en lever, nam de ketenlengte duidelijk toe. Hetzelfde patroon vonden zij in gegevens van *C. elegans*-wormen, fruitvliegen en menselijk hart- en skeletspierweefsel. Zowel lipiden met langere ketens namen toe als lipiden met kortere ketens af, wat wijst op een brede herverdeling van lipiden tijdens het ouder worden. Volgens de onderzoekers kan ketenlengte daardoor mogelijk dienen als biomarker voor veroudering.

Ook zagen zij een verband met caloriebeperking, een interventie die de levensduur kan verlengen. Muizen die hun hele leven minder calorieën kregen, hadden over het algemeen kortere lipidenketens. Om te testen of de ketenlengte zelf een rol speelt, schakelden de onderzoekers in wormen met RNA-interferentie de genen *Plb1* en *elo-1* uit. Daardoor werden de lipiden korter en leefden de wormen langer. Het voeren van lange-keten vetzuren maakte dit effect vervolgens ongedaan, wat erop wijst dat vooral de ketenlengte – en niet een specifiek vetzuurtype – bepalend is.

De precieze oorzaak is nog onbekend. Langere lipiden kunnen signalen van cellulaire stress weerspiegelen, of het vermogen van cellen om lipiden af te breken kan met de leeftijd afnemen. Vervolgonderzoek richt zich op mogelijke behandelingen, waaronder het verkorten van lipiden of voeding met middellangeketenvetzuren (MCT’s).