Leonard Hofstra in Het Spreekuur: 'Gezondheid van hart en brein sterk verbonden'
In dit artikel:
Hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder en cardioloog Leonard Hofstra voeren samen een campagne om mensen gezonder te laten leven; in deze column neemt Hofstra het woord en benadrukt hij de cruciale rol van het hart bij dementie. Hij wijst erop dat veel dementie niet alleen een hersenziekte is, maar vaak samenhangt met problemen in de kleine bloedvaten die zowel het hart als het brein aantasten.
Onderzoek, onder meer uit Schotland, laat zien dat hartfalen vaak gepaard gaat met cognitieve achteruitgang — geen toevallige combinatie maar een herhaald wetenschappelijk patroon. Naar schatting is bij zo’n 40–50% van de dementiegevallen kleinevatenziekte de belangrijke oorzaak. Omdat het brein relatief weinig van het lichaamsgewicht uitmaakt maar ongeveer 20% van het bloed verbruikt, is een betrouwbare bloedtoevoer essentieel; schade aan kleine bloedvaten leidt tot lokale zuurstof- en voedingsstoftekorten die zich geleidelijk opstapelen en uiteindelijk tot geheugen- en oriëntatieproblemen kunnen leiden (vasculaire dementie).
Hofstra legt uit dat allerlei aandoeningen die de bloedvoorziening verminderen — vernauwde bloedvaten, een verzwakte hartspier, chronische ontsteking — bijdragen aan deze schade. Veel voorkomende risicofactoren die daarbij een rol spelen zijn hoge bloeddruk, diabetes, roken en hoog cholesterol (extra context toegevoegd om de lezer praktische oorzaken te begrijpen). Kleinvatenproblemen hebben niet alleen effect op het hart en brein, maar kunnen ook andere organen treffen.
Belangrijkste boodschap: dementie kun je niet helemaal uitsluiten, maar je kunt het risico aanzienlijk verminderen door je hart- en vaatgezondheid te verbeteren. Hofstra wijst op levensstijlaanpassingen met sterk bewijs: veel dagelijkse beweging (studies tonen een grote risicoverlaging bij rond 10.000 stappen versus 4.000), een vaatrustgevend eetpatroon zoals het MIND-dieet (noten, vette vis, olijfolie, avocado), regelmatige sportbeoefening, balans- en hersentrainingen (bijv. puzzels). Deze maatregelen verkleinen de kans op kleine beschadigingen in de hersenen en verlichten tegelijk de druk op zorgverleners en mantelzorgers.
Voor wie meer wil weten is er de podcast Het Spreekuur met Scherder en Hofstra; lezers kunnen ook vragen insturen per e-mail. Hofstra roept op om meer aandacht te besteden aan preventie: investeren in hart- en vaatgezondheid is ook investeren in het behoud van cognitieve functies.