Leonard Hofstra in Het Spreekuur: 'Een harttransplantatie is levensveranderend'
In dit artikel:
Hoogleraar Erik Scherder en cardioloog Leonard Hofstra behandelen in deze column het onderwerp harttransplantatie; Hofstra legt uit waarom donorharten zo belangrijk zijn en hoe de ingreep tegenwoordig verloopt. De eerste harttransplantatie werd in 1967 door Christiaan Barnard in Zuid-Afrika uitgevoerd — een technisch succes dat lange afstoting toonde en de start betekende van de moderne transplantatiegeneeskunde. Sindsdien zijn de uitkomsten sterk verbeterd: patiënten leven na een transplantatie gemiddeld nog zo’n 12–15 jaar en velen hervatten normale activiteiten zoals traplopen of fietsen.
Een donorhart komt alleen in beeld bij ernstige hartschade, bijvoorbeeld na een groot infarct, wanneer het eigen hart onvoldoende zuurstof kan leveren. De wachttijd voor een geschikt orgaan kan weken tot maanden zijn; een mechanisch kunsthart fungeert soms tijdelijk als overbrugging. De operatie zelf duurt meestal vier tot zes uur, waarbij de patiënt aan een hart-longmachine ligt. Chirurgen verwijderen het falende hart maar laten delen van de boezems staan om het donorhart daarop en op de grote bloedvaten aan te sluiten.
Twee factoren bepalen het succes: immunologische onderdrukking en een goede match. Middelen zoals cyclosporine verminderen de afstoting door het immuunsysteem, en vooraf worden bloedgroep, weefseltype en een kruisproef getest. Ook fysieke overeenstemming — met name de juiste hartgrootte — is essentieel. Omdat een “perfecte” combinatie zeldzaam is, is er een tekort aan donorharten; meer donoren vergroten de kans op een passende match.
Als antwoord op het tekort wordt er onderzoek gedaan naar xenotransplantatie met varkensharten, die qua formaat op menselijke harten lijken. De grote immunologische afstand maakt afstoting echter een groot obstakel; sommige patiënten kiezen desondanks voor experimentele behandelingen uit gebrek aan alternatieven. Tot er meer humane donoren beschikbaar zijn, blijft de harttransplantatie afhankelijk van wachten, goede matches en immunosuppressie — en levert een nieuw hart voor veel mensen een herwonnen toekomst op.