Kunstenaar of computer: wie voorspelt het best welk kunstwerk blijft hangen?

vrijdag, 20 november 2026 (13:12) - Scientias.nl

In dit artikel:

Kunstenaars kunnen redelijk goed aanvoelen welke kunstwerken mensen kort daarna zullen onthouden, blijkt uit een onderzoek van de University of Chicago. Wetenschappers organiseerden in de Verenigde Staten een wedstrijd waarbij kunstenaars werken instuurden in de categorie ‘memorabel’ of juist ‘vergeetbaar’. Van de 86 geldige inzendingen werden de werken uit de eerste categorie online inderdaad beter herkend. Een werk memorabel maken bleek bovendien gemakkelijker dan een werk bewust vergeetbaar maken.

Aan de online herkenningstests deden 1.011 Amerikaanse volwassenen mee. Vervolgens selecteerden de onderzoekers de twintig best onthouden memorabele werken en de twintig slechtst onthouden vergeetbare werken. Deze veertig werken werden een maand tentoongesteld in een galerie in Chicago. Bij 62 bezoekers werd daarna het geheugen getest. Ook in die echte museumachtige omgeving bleken de online beter onthouden werken beter te blijven hangen, al ging het onderzoek alleen over herinneringen na enkele minuten en niet over dagen of jaren.

Vooral eenvoud maakte kunst memorabel. Ook werken met minder herhalende elementen en minder symmetrie werden beter onthouden. Deze en andere beeldkenmerken verklaarden bijna de helft van de verschillen in geheugenscores.

De onderzoekers vergeleken daarnaast de voorspellingen van kunstenaars en deelnemers met die van ResMem, een neuraal netwerk dat oorspronkelijk op foto’s was getraind. Het computermodel voorspelde het best welke werken zouden blijven hangen, gevolgd door de kunstenaars en daarna de leken. Dat suggereert dat intuïties over memorabele beelden niet altijd overeenkomen met wat mensen daadwerkelijk onthouden.

Volgens de onderzoekers kunnen kunstenaars daardoor waardevolle partners zijn in geheugenonderzoek. Verbeterde versies van ResMem zouden musea kunnen helpen bij het samenstellen van tentoonstellingen en mogelijk ook onderwijs ondersteunen, bijvoorbeeld door beelden te selecteren die complexe informatie beter laten onthouden. De resultaten zijn gepubliceerd in Psychological Science.

BEKIJK OOK:

Vandaag Inside: Valentijn Driessen over terugkeer Maurice Steijn bij ADO Den Haag: 'Gevaarlijke keuze!'