Kun je op je oude dag echt nog slimmer worden?
In dit artikel:
Naarmate mensen ouder worden verandert ook het brein: sommige hersengebieden krimpen of krijgen minder bloedtoevoer, wat snelheid van informatieverwerking en snelle besluitvorming kan verminderen. Activiteiten als puzzelen, wandelen en jezelf blijven uitdagen helpen het brein gezond te houden, maar veroudering blijft onvermijdelijk.
Onderzoek onderscheidt twee vormen van intelligentie. Gekristalliseerde intelligentie — de opgebouwde kennis, woordenschat en algemene feitenkennis — piekt rond het 60e levensjaar; dat verklaart waarom oudere volwassenen vaak uitstekend scoren bij kennisvragen of een pubquiz. Flexibele (of vloeibare) intelligentie — het vermogen om snel te redeneren, te multitasken en nieuwe problemen dynamisch op te lossen — is daarentegen sterker bij jongeren.
Een groot resultaat uit 2015 (University of Nebraska Medical Center) bevestigt dit verschil tussen flexibele en gekristalliseerde vaardigheden. Recente, bredere analyses uit 2025 door de University of Western Australia vullen dat beeld aan: onderzoekers verenigden data uit uiteenlopende studies en rangschikten functioneren over negen pijlers (onder meer cognitieve vaardigheden, persoonlijkheidskenmerken, emotionele intelligentie, financiële geletterdheid en moreel redeneervermogen). Hun conclusie: mensen rond 55–60 laten vaak het beste cognitieve en persoonlijke functioneren zien, en in bredere zin zijn mensen tussen ongeveer 40 en 65 het meest geschikt voor zware leiderschapsrollen. Zij combineren ervaring en verankerde kennis met nog voldoende flexibiliteit en emotionele en morele vaardigheden.
De implicatie voor actuele politiek is duidelijk: wereldleiders van boven de zeventig — bijvoorbeeld Donald Trump, Xi Jinping en Vladimir Poetin — hebben veel ervaring en gekristalliseerde kennis, maar kunnen moeite hebben met het razendsnelle, complexe karakter van 21e-eeuwse problemen. Voor individuen geldt daarnaast dat het makkelijker is om vroeg kennis op te bouwen; later leren blijft mogelijk maar vergt meer tijd en inspanning.