Kun je een aap leren opereren?

In dit artikel:

Lisette Langenberg vraagt zich af of operatievaardigheden puur aan te leren zijn — zoals haar opleider zei: “opereren is een trucje dat je elk aapje kunt leren” — of dat je toch bijzondere aanleg en zenuwen nodig hebt om chirurg te worden. Ze trekt de vergelijking met autorijden: je leert pas veilig sturen als je goed weet wat elk pedaal en elke versnelling doet en vooruit kunt denken. Zo moet een chirurg vooraf inschatten wat onder het weefsel ligt en tijdig “terugschakelen” met het scalpel.

Opereren is lastiger dan rijden omdat het een driedimensionale route door het lichaam betreft. Je moet in je hoofd ruimtelijk kunnen draaien en veel variatie in menselijke anatomie herkennen; pas na talloze ingrepen weet je wat normale en afwijkende ligging van spieren, zenuwen en vaten betekent. Vooral bij beschadigd weefsel (bijvoorbeeld bij breuken) raken structuren snel moeilijk herkenbaar.

Daarnaast vereist moderne chirurgie speciale motorische vaardigheden: werken in spiegelbeeld, gelijktijdige hand‑ en voetcoördinatie (zoals bij kijkoperaties met beeldscherm en voetpedalen) en extreem fijne precisie — soms op millimeterniveau, zoals oncologisch oogchirurgen vertellen. Dat voelt als “tandenpoetsen in de spiegel” met je niet‑dominante hand en vergroot de kans op fouten als de basisvaardigheden ontbreken. Ook tijdsdruk en nulruimte voor fouten vragen om rustige, stabiele zenuwen.

Kortom: veel technische onderdelen zijn aan te leren, maar succesvolle chirurgen hebben naast training ook doorzettingsvermogen, geduld, besluitvaardigheid en emotionele beheersing. Frustratie moet je kunnen wegdrukken — anders wordt iemand in de operatiekamer nooit ver komen, hoe vaardig met instrumenten ook. Langenberg suggereert daarmee dat je apen misschien enkele handelingen kunt bijbrengen, maar dat echte chirurgie meer vraagt dan alleen motoriek: ruimtelijk inzicht, ervaring en een temperament dat onder druk functioneert.