Kruiswoordraadsel versus legpuzzel: wat is de beste work-out voor je brein?

In dit artikel:

Neuropsycholoog Erik Scherder legt uit waarom verschillende soorten puzzels je brein op uiteenlopende manieren prikkelen. Taalgerichte breinbrekers zoals kruiswoordraadsels, cryptogrammen en kennisvragen activeren vooral je gekristalliseerde intelligentie: opgebouwde kennis, woordenschat en het geheugen. Deze opdrachten gebruiken vooral bestaande kennis en versterken daarom vooral die specifieke taal- en kennisvaardigheden.

Logische puzzels zoals sudoku vragen meer probleemoplossend vermogen: vooruitdenken, redeneren en het volgen van stapsgewijze strategieën. Scherder merkt op dat je daardoor vooral beter wordt in het oplossen van vergelijkbare puzzels; algemene overdracht naar andere dagelijkse vaardigheden is beperkt. Wel geldt volgens hem: “Je traint vooral wat je oefent” — kies dus net iets moeilijkere varianten om hersennetwerken actief te houden.

Legpuzzels vragen een ander repertoire: visueel-ruimtelijk inzicht, scannen van vormen en kleuren en het leggen van verbanden in een totaalbeeld. Daarbij is de hippocampus betrokken, een gebied dat ook belangrijk is voor ruimtelijk geheugen en navigatie. Scherder verbindt dit met de observatie dat mensen met aantasting van de hippocampus (zoals bij Alzheimer) vaak verdwalen.

Kortom: er is geen eenduidige winnaar. Taal-, kennis- en logische puzzels trainen andere hersennetwerken dan legpuzzels, en beide dragen op hun manier bij aan cognitieve veerkracht. Het beste advies: varieer — pak zowel puzzelboekjes als legpuzzels en kies uitdagende niveaus — want afwisseling stimuleert meerdere functies en maakt het puzzelen bovendien leuker.