Krokodil uit de zee van de Sfinx is een nieuwe soort: "Daarom zijn toegankelijke museumcollecties zo belangrijk"

In dit artikel:

Een vrijwel complete krokodillenschedel die rond de jaren 1920 bij Caïro werd gevonden, blijkt een tot nu toe onbekende soort te vertegenwoordigen. Het fossiel zat in kalksteen die ooit de bodem vormde van een zee bij het huidige Egypte, en werd lange tijd ten onrechte beschouwd als een onechte gaviaal.

Onderzoekers uit vier landen onderzochten de schedel met CT-scans. Daarmee konden ze niet alleen de buitenkant, maar ook inwendige botstructuren, holtes en botnaden bekijken zonder het fossiel te beschadigen. Die kenmerken weken af van die van de onechte gaviaal en waren voldoende om de vondst als een afzonderlijke soort te beschrijven: Herugavialis cairensis. De naam verwijst naar Heru, de Egyptische valkengod Horus, en naar Caïro. Ook is er een verwijzing naar de Sfinx, waarvan de snuitpunt eveneens ontbreekt.

Herugavialis had, net als de huidige gaviaal en onechte gaviaal, een lange, smalle snuit die geschikt was om vissen te vangen. De soort leefde tientallen miljoenen jaren geleden in zeeën die Noord-Afrika bedekten. Volgens paleontologen is het niet uitzonderlijk dat een fossiel zo lang onjuist geclassificeerd blijft. Collecties bevatten vaak materiaal dat door tijd- of geldgebrek niet direct grondig kan worden onderzocht. Moderne scantechnieken maken het bovendien mogelijk nieuwe kenmerken zichtbaar te maken, zoals de vorm van de hersenholte, de aanhechting van kaakspieren en nog niet doorgebroken tanden.

De ontdekking past in het bredere beeld dat krokodilachtigen vroeger ook in Europa voorkwamen. In Nederland zijn ongeveer 67 miljoen jaar oude langsnuitige zeekrokodillen gevonden. Rond de Middellandse Zee bleven dergelijke dieren nog miljoenen jaren bestaan, totdat de zee ongeveer zes miljoen jaar geleden grotendeels opdroogde.

De wetenschappelijke interpretatie blijft deels onzeker, omdat juist de punt van de snuit ontbreekt en er geen nieuw botmateriaal is gevonden. Toch laten de onderzoekers zien dat oude museumcollecties nog meer onbeschreven soorten kunnen bevatten. Toegankelijke collecties en nieuwe technieken zijn daarom belangrijk voor verder paleontologisch onderzoek.