Kosmische gaswolken kunnen oeroude klimaatschommelingen op aarde verklaren

In dit artikel:

Astronomen onder leiding van Merav Opher van de Boston-universiteit denken dat de aarde miljoenen jaren geleden tijdelijk buiten de beschermende heliosfeer van de zon is beland. Dat blijkt uit nieuwe metingen, onder meer van de Gaia-ruimtetelescoop, waarmee zij de route van het zonnestelsel door de ruimte reconstrueerden.

Het zonnestelsel beweegt voortdurend door het heelal en zou ongeveer 2 tot 3 miljoen en 6 tot 7 miljoen jaar geleden dichte gaswolken met onder meer waterstof hebben doorkruist. De zon trok daarbij materiaal uit die wolken aan. Daardoor werd de zonnewind afgeremd en kromp de heliosfeer, de door de zonnewind gevormde beschermende bel rond de planeten, mogelijk zo sterk dat de aarde erbuiten viel.

Dat kan verklaren waarom de aarde rond 3 en 7 miljoen jaar geleden langdurig koeler was. Eerdere verklaringen op basis van veranderingen in de aardbaan volstaan vooral voor de veel recentere cyclus van ijstijden en warmere perioden. Volgens eerdere simulaties zou een passage door zo’n gaswolk extra waterdamp, minder ozon en grote hoeveelheden wolken hebben veroorzaakt. Die wolken kaatsen meer zonlicht terug, waardoor het aardoppervlak afkoelt en mogelijk zelfs een ijstijd begint.

De hypothese sluit aan bij de vondst van buitenaardse elementen in diepzeesedimenten uit dezelfde perioden. Astrofysicus Antonio Vecchio, die niet bij het onderzoek betrokken is, waarschuwt echter dat de hoeveelheid sterrenstof in sedimenten ook sterk afhangt van de aardse omgeving en het magnetisch veld. Het is daarom nog niet zeker hoeveel invloed de gaswolken daadwerkelijk op het klimaat hadden.