Koralen onder een zonnescherm verbleken minder, maar "schaduw is geen wondermiddel"

In dit artikel:

Drijvende zonneschermen kunnen koralen tijdens een hittegolf tijdelijk beschermen tegen verbleking, blijkt uit een kleinschalig experiment in de Florida Keys. De schermen houden zonlicht en uv-straling tegen, maar koelen het zeewater niet af.

Koralen leven samen met microscopisch kleine algen, die voedsel produceren en het koraal kleur geven. Bij hoge watertemperaturen raakt die samenwerking verstoord: het koraal verliest zijn algen of kleurstoffen, verbleekt en kan uiteindelijk sterven. Fel licht versterkt die schade.

De onderzoekers van Nova Southeastern University kwamen op het idee na een recordhittegolf in 2023, waarbij op veel plekken alle koralen verbleekten. In de zomer van 2024 plaatsten ze op een ondiep rif twintig drijvende schermen boven twee soorten hersenkoraal. De constructies bestonden uit plastic buizen met landbouwdoek en hingen ongeveer dertig centimeter boven het koraal. Ze blokkeerden 60 procent van het licht. Ruim twintig vergelijkbare koralen bleven onbeschut als controlegroep.

De schermen werden pas half augustus geplaatst, toen de koralen al bleek waren. Daarna kregen de beschutte koralen een deel van hun kleur terug, terwijl de onbeschutte dieren verder verbleekten. Tijdens de warmste weken was het verschil duidelijk. Geen van de koralen stierf, maar de hittegolf was minder zwaar dan verwacht. Mogelijk waren veel overlevende koralen in 2023 al gekoppeld aan hittebestendige algen. Daardoor bewijst de proef niet dat de schermen sterfte voorkomen.

Het effect bleek bovendien tijdelijk. Nadat het water afkoelde, herstelden de onbeschutte koralen hun kleur sneller en haalden ze grotendeels hun achterstand in. De onderzoekers maten ook geen verschil in het aantal algen in het koraal. Omdat de kleurbeoordeling door een duiker gebeurde die wist welke koralen waren afgeschermd, is de meting daarnaast niet volledig objectief.

Koraalrifbioloog Bert Hoeksema, die niet aan het onderzoek meewerkte, betwijfelt of de methode op grote schaal uitvoerbaar is. Schermen moeten regelmatig worden schoongemaakt, kunnen bij storm worden beschadigd en vragen veel boot- en duikwerk. Bovendien werpen ze schaduw op alle organismen eronder, waardoor planten, plankton, larven en vissen mogelijk worden beïnvloed. Volgens onderzoeker Karen Neely zijn de schermen daarom hooguit een noodmaatregel voor geselecteerde koralen, geen oplossing voor hele riffen. Uiteindelijk is het terugdringen van klimaatverandering nodig om koraalriffen wereldwijd te behouden.